No ale… w tej wakacje będzie się działo trochę działo na tym kanale i dowiecie się o tym już niedługo. Na pewno szybciej niż nasz kochany budowlaniec w końcu zrobi nam nowe studio. Póki co jednak będzie coś na rozgrzewkę czyli trochę wakacyjnie a trochę starczego biadolenia. W tym roku wybije mi 35 z kolei gwiazdka. Widziałem więc nie tylko jak zmienia się nasz kraj – z czego swoją drogą możemy dziś być absolutnie dumni. 

Widziałem też jednak jak wyglądają wakacje w Mrzeżynie w domku z mokrej dykty na początku lat 90. Hotel w górach na koniec milenium w którym za basen służy basen przeciwpożarowy. 10 kolejnych obozów harcerskich w warunkach o których dziś myśląc jeży mi się włos na głowie. A z tych obozów, aby zadzwonić do rodziców trzeba było iść do budki telefonicznej i mieć taką specjalną kartę. Dziś to czysta abstrakcja – nawet dla mnie.

Spojrzałem więc sobie przez pryzmat tych wspomnień na to jak dziś wyglądały moje wakacje i jak technologia mocno je ułatwia. Bo, jak dobrze wiemy, automatyzacja to nie tylko roboty przemysłowe ale też szeregi małych, sprytnych rozwiązań, które mają oszczędzać nasz czas i czynić nasze życie łatwiejszym.

Oto zatem kilka przykładów na to jak automatyzacji i technologia zmieniła nasze wakacje w perspektywie tych ostatnich 30-35 lat a czego możemy nie dostrzegać.

Nie mógłbym zacząć inaczej niż od mapy

Na wakacje pojechał samochodem. Mój ojciec taką trasę wyznaczał w atlasie kilka dni przed wyjazdem. Szukał znajomych z który mógłby się wymienić doświadczeniami w zakresie optymalnej trasy do danego miejsca. Do dziś pyta mi się „przez co jechałeś”. A ja nie wiem. Zresztą, patrząc na Atlas Moi synowie nawet nie wiedzieli co to za książka i do czego służy. Moja nawigacja ograniczyły się do sprawdzenia w googlu czasu podróży na kilka dni wcześniej i włączeniu jej po wejściu do samochodu. Dopiero łapiąc tę perspektywę starszego pokolenia można zrozumieć ile realnie czasu teraz oszczędzamy – nie tylko na planowaniu przed ale też adaptacji trasy w trakcie jazdy do korków, blokad, natężenia ruchu i wszystkiego innego co może nas spotkać na drodze.

Systemy rezerwacji hotelowych

Kiedyś: Pamiętacie te czasy, gdy rezerwacja hotelu wyglądała jak scena z filmu szpiegowskiego? Dzwoniłeś na recepcję, podawałeś hasło… to znaczy datę przyjazdu, a recepcjonistka szukała wolnego pokoju w wielkiej księdze, która wyglądała jakby pamiętała czasy Mieszka I. „Proszę poczekać, sprawdzę czy mamy wolne pokoje” – i słyszałeś szelest kartek przez kolejne 10 minut. A gdy już udało się znaleźć wolny pokój, zaczynała się batalia o cenę, bo system rabatowy był równie skomplikowany jak instrukcja składania mebli z IKEI.

A Teraz? Mamy systemy rezerwacyjne, które są sprytniejsze niż niejeden manager hotelu. Wyobraźcie sobie, że wchodzicie na stronę hotelu czy po prostu na bloking, a system już wie, że lubicie pokoje z widokiem na morze, śniadanie do łóżka i że zawsze bierzecie dodatkowy ręcznik albo poprostu nie nocujecie w niczym co ma średnią oceni niższą niż 9. Ba, wie nawet, że za tydzień w mieście jest festiwal jazzu, więc automatycznie podnosi ceny o 20%. Klikacie „rezerwuj” i voilà – macie pokój, który pasuje do Was lepiej niż dobrze skrojony garnitur. A najlepsze? Możecie to zrobić w piżamie, o 7 nad ranem, popijając kakao.

Obsługa klienta

Kiedyś: Ach, te cudowne czasy, gdy obsługa klienta była jak ruletka – nigdy nie wiedziałeś, na kogo trafisz. Dzwoniłeś do hotelu z pytaniem o godziny otwarcia, a kończyłeś rozmawiając z panią Basią z recepcji o jej kocie. „Proszę poczekać, przełączę do kierownika” – i czekałeś. I czekałeś. I czekałeś. Aż w końcu zapominałeś, o co właściwie chciałeś zapytać. A gdy już udało Ci się dodzwonić, okazywało się, że osoba, która może Ci pomóc, jest na urlopie.
A Teraz? Mamy chatboty i wirtualnych asystentów, którzy są jak ta wścibska ciotka na rodzinnym obiedzie – wiedzą wszystko o wszystkim. Chcesz wiedzieć o której zamykają basen? Proszę bardzo. Potrzebujesz informacji o tym, czy w hotelu są hipoalergiczne poduszki? Już lecą. A może zastanawiasz się, czy możesz przyjechać ze swoim 200-kilogramowym psem rasy mastif tybetański? Chatbot ma na to odpowiedź (choć prawdopodobnie będzie to „nie”). I co najlepsze, te wirtualne stworzenia są dostępne 24/7, nigdy nie biorą urlopu i nie mają złego humoru.

Zameldowanie w hotelu

Kiedyś: Pamiętacie te wspaniałe chwile, gdy po 8 godzinach lotu i 2 godzinach stania w korku, wreszcie docieraliście do hotelu? Tylko po to, by stanąć w kolejce do recepcji, która ciągnęła się jak wąż z rajskiego ogrodu. A gdy już dotarliście do recepcjonisty, zaczynał się właściwa akcja. „Paszport poproszę. A teraz kartę kredytową. A może życzy pan sobie widok na morze? A śniadanie? A może pakiet SPA? A ubezpieczenie od ugryzienia przez rekina?” Po 20 minutach wypełniania formularzy czułeś się, jakbyś właśnie złożył zeznanie podatkowe, a nie zameldował się na wakacjach.

Dziś: Teraz? Wchodzisz do hotelu, a tam stoi rząd kiosków samoobsługowych, wyglądających jak skrzyżowanie iPada z bankomatem. Podchodzisz do jednego z nich, przykładasz kartę, potwierdzasz rezerwację i voilà – po 30 sekundach masz klucz do pokoju. Albo jeszcze lepiej – używasz aplikacji w swoim smartfonie. Meldujesz się, zanim jeszcze wysiądziesz z taksówki, a Twój telefon staje się kluczem do pokoju. Wchodzisz do hotelu jak VIP, mijasz recepcję z uśmiechem i jedziesz prosto do swojego pokoju. Jedyny minus? Nie ma już wymówki, że „recepcja zgubiła Twoją rezerwację” gdy chcesz zniknąć na kilka dni.

Wykorzystanie dronów

Kiedyś: Pamiętacie może te czasy, gdy jedynym „latającym obiektem” na wakacjach był nadgorliwy kelner z tacą drinków. Chciałeś zrobić zdjęcie z góry? Musiałeś albo wynająć helikopter (i wydać na to fortunę), albo wspinać się na najbliższe wzgórze, ryzykując spotkanie z miejscową fauną.

A Teraz? Mamy drony, które obsługiwać może 5-latek. Chcesz zrobić selfie z lotu ptaka? Żaden problem! Dron wznosi się nad Tobą, robi perfekcyjne ujęcie, a Ty wyglądasz jak gwiazda Hollywood na wakacjach (no, prawie). Co więcej, niektóre kurorty używają dronów do dostarczania drinków prosto na plażę. Wyobraźcie sobie – leżycie sobie spokojnie, a tu nagle nad Wami pojawia się mały helikopterek z Waszym ulubionym koktajlem.
Oczywiście, drony mają też dziś swoje bardziej mroczne oblicze. W końcu, jak ktoś mi kiedyś powiedział, znaczna część postępu technologicznego ludzkości miała miejsce tylko dlatego, że jeden człowiek chciał zrobić krzywdę drugiemu. Ale póki możemy – zostańmy przy wakacyjnych zastosowaniach.

Gastro na wakacjach.

Kiedyś: Pamiętacie te cudowne czasy, gdy zamawianie jedzenia w hotelu było jak rosyjska ruletka? Siadałeś do stolika, a kelner podchodził z miną, jakby właśnie przegrał w totka. Podawał Ci menu, które wyglądało jak księga zaklęć z Harry’ego Pottera – długie, tajemnicze i pełne nazw, których nie umiałeś wymówić. A gdy już udało Ci się coś zamówić, zaczynało się wielkie czekanie. „Jeszcze 5 minut” – słyszałeś co kwadrans, aż w końcu zaczynałeś się zastanawiać, czy szef kuchni nie pojechał właśnie łowić ryb na Twoje danie. A pamiętacie te „międzynarodowe bufety”, gdzie wszystko smakowało tak samo, niezależnie czy to miał być gulasz węgierski czy sushi?

A teraz? Mamy zrobotyzowane restauracje, gdzie Twoim kelnerem jest mechaniczne ramię, a Twoje zamówienie przygotowuje armia automatycznych kucharzy. Siadasz do stolika, a przed Tobą pojawia się interaktywne menu na dotykowym ekranie. Chcesz zobaczyć, jak wygląda danie? Proszę bardzo – holograficzna projekcja pokaże Ci dokładnie, co zamierzasz zjeść. A może masz jakieś alergie? System automatycznie dostosuje menu, pokazując tylko te dania, które są dla Ciebie bezpieczne.  Ale nawet jeśli akurat nie mieszkasz w żadnym fency hotelu to technologia i tak ułatwi Ci życie i ograniczy prawie do zera wymuszoną komunikację w obcych językach. A to dlatego, że kasy bezobsługowe wszędzie w marketach są takie same a na panelach w macu, zależnie od kraju tylko trochę zmieniają się niektóre dania i aktualne promocje.

Wirtualna rzeczywistość w turystyce

Kiedyś: Może pamiętacie te czasy gdy „wirtualna wycieczka” oznaczała przeglądanie katalogu biura podróży z przekłamanymi zdjęciami hoteli. Pamiętacie te foldery, gdzie basen wyglądał jak Morze Karaibskie, a w rzeczywistości był wielkości wanny? Albo te zdjęcia pokoi hotelowych robione obiektywem szerokokątnym, dzięki któremu klitka wielkości szafy wyglądała jak apartament prezydencki? A potem przyjeżdżałeś na miejsce i… niespodzianka! Widok na morze oznaczał, że jeśli staniesz na krześle, wyciągniesz szyję i zmrużysz oczy, to może, ale tylko może, zobaczysz skrawek błękitu na horyzoncie.

A Dziś? Mamy wirtualną rzeczywistość, która pozwala Ci zwiedzić hotel, zanim jeszcze kupisz bilet lotniczy. Zakładasz gogle VR i hop! Jesteś w lobby, podziwiasz basen, zaglądasz do restauracji. Możesz nawet wirtualnie położyć się na łóżku i sprawdzić, czy materac nie jest twardy jak beton. Co więcej, niektóre kurorty oferują wirtualne wycieczki po okolicy. Chcesz zobaczyć lokalne atrakcje, ale boisz się wyjść z hotelu bo nie znasz języka? Żaden problem! Zakładasz gogle i zwiedzasz starówkę, muzea, a nawet wchodzisz na szczyt pobliskiej góry – wszystko to w kapciach i z drinkiem w ręku. Jedyny minus? Gdy wrócisz do rzeczywistości, możesz być rozczarowany.

AR jako interaktywny przewodnik turystyczny

Kiedyś: Pamiętacie te czasy, gdy zwiedzanie nowego miasta wyglądało jak żonglerka? W jednej ręce mapa, w drugiej przewodnik, a nos w smartfonie. Próbowałeś odnaleźć się w plątaninie uliczek, jednocześnie nie wpadając na ludzi i słupy.

A teraz? Mamy rozszerzoną rzeczywistość (AR), która zamienia zwiedzanie w interaktywną przygodę. Zakładasz okulary AR (albo wyciągasz smartfona) i miasto ożywa! Nad budynkami pojawiają się wirtualne dymki z informacjami, historyczne budowle odzyskują dawną świetność na Twoich oczach, a wirtualni przewodnicy oprowadzają Cię po zabytkach. Zgłodniałeś? AR pokaże Ci najbliższe restauracje z menu i opiniami. Niektóre miasta oferują nawet „AR questy” – wirtualne gry miejskie, gdzie odkrywasz ukryte miejsca i poznajesz historię miasta. Rozrywka może to rzadko występująca i raczej trudna do spotkania w wakacyjnych kurortach ale na pewno przyszłościowa.

Zarządzanie energią w obiektach

Kiedyś jedynym „inteligentnym” zarządzaniem energią w hotelu była kartka przy włączniku światła z napisem „Oszczędzaj energię”. Wchodziłeś do pokoju, a tam czekała na Ciebie arktyczna temperatura, bo klimatyzacja działała pełną parą od rana, mimo że nikogo nie było w środku. Albo przeciwnie – wracałeś z plaży do pokoju, który był tak nagrzany, że czułeś się jak w saunie. A próba regulacji temperatury? To była walka z systemem godna hakerów z „Matrix”. Kręciłeś tym pokrętłem jak DJ na imprezie, a i tak kończyło się albo na zamarzaniu, albo na topieniu się.
A teraz? Mamy systemy zarządzania energią, które są trochę mądrzejsze. Wyobraźcie sobie – wychodzicie z pokoju, a system automatycznie przełącza się w tryb oszczędzania energii. Ale to nie wszystko! Te systemy śledzą prognozy pogody i dostosowują temperaturę w pokoju. Wracacie z plaży, a pokój jest idealnie schłodzony. Co więcej, system „uczy się” Waszych preferencji. Lubicie spać w chłodzie? Żaden problem – o 22:00 temperatura automatycznie spada o 2 stopnie. A może jesteście prawdziwymi ninja oszczędzania i zawsze wyłączacie wszystkie światła? System to zauważy i sam będzie gasił światła, gdy wychodzicie. Taki inteligenty dom nie jest już dziś niczym nadzwyczajnym ale z perspektywy 30 lat wstecz to istna odyseja kosmiczna.

Te przykłady można by mnożyć bo z perspektywy wczesnych lat 90 telewizor z netflixem w każdym pokoju to niewyobrażalny luksus i nowoczesność.

Ale to nie jest tak, że technologie, których zastosowanie Wam przytoczyłem i które tak ułatwiają nam codzienne życie i wakacyjny odpoczynek nie istniały 30 lat temu – bo istniały. Ale były na zupełnie innym poziomie rozwoju niż są dzisiaj.  Musiało upłynąć trochę czasu i pojawić się kilku ludzi na tyle szalonych by zakwestionować status quo i wdrożyć je do szerokiego zastosowania.

Gdy dziś stawiamy na automatyzację to za kolejne 20 czy 30 lat sterowanie procesami (w tym produkcyjnymi) może uprościć niczym przygotowanie trasy. Zamiast atlasu i żmudnego planowania podajemy cel podróży w trakcie rozmowy z samochodem – i viola. Ja wyobrażam sobie i jestem pewien, że to jest jak najbardziej możliwe.

A tymczasem… to tyle na dziś.

Jeśli się Wam podobało to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie.

A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł Od kompasu do Google Maps. Automatyzacja na wakacjach | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Po dwóch tygodniach wojaży wracamy spowrotem do nieco bardziej przyziemnych tematów by domknąć ten jakże „przyjemny” więzienny temat czyli poszukiwanie odpowiedzi na to, za co inżynier może trafić przed sąd lub do więzienia.

„Większość ludzi myśli, że do sądów chadzają tylko mordercy i złodzieje” – powiedział mi kiedyś wzięty prawnik. To by trochę tłumaczyło ogólny poziom nieświadomości w zakresie możliwej odpowiedzialności prawnej – także w obszarze inżynierii.

No bo jak już ktoś na codzień spokojnie wykonuje sobie pracę inżyniera to często jest totalnie nieświadomy tego, że i on może kiedyś być zmuszony się bronić albo odpowiedzieć za swoje działania… lub ich brak. Choć może jednak całkiem dobrze zdawać sobie mogą z tego sprawę wszyscy inżynierowie budowlańcy i architekci. Ale jeśli chodzi o konstruktorów czy automatyków to jest już z tym istotnie gorzej.

Dlatego ostatnio wzięliśmy na tapetę ten bardzo istotny temat i z odcinka dowiedzieliście się m.in:

1. Za co można trafić do więzienia będąc inżynierem konstruktorem?
2. W jakich sytuacjach i za jakie błędy przyjdzie Wam zapłacić z własnej kieszeni?
3. Dlaczego nie warto brać się za zadania ponad swoje możliwości i doświadczenie?
4. Jaka odpowiedzialność może różnić się w zależności od prawnych aspektów realizacji?

Dziś uzupełnimy to zagadnienie o parę kwestii.

Zacznijmy więc może od tego zburzenia pewnego mitu – tego o którym wspomniałem na początku. Czyli, że skoro jestem inżynierem to nic mi nie grozi i mogę robić jakoś a kiedyś przyjdzie czas na jakość.

Czyli trochę niestety trochę hardkorowych przypadków wyszperanych w internecie.

Ivars Sergets – Tragedia w supermarkecie Maxima, Łotwa

Inżynier konstruktor Ivars Sergets został skazany na 6 lat więzienia za jego rolę w tragedii w supermarkecie Maxima w Rydze, gdzie zawalenie się dachu budynku w 2013 roku spowodowało śmierć 54 osób. Sergets został uznany za winnego zaniedbania, które przyczyniło się do katastrofy budowlanej.

Metron Construction – Katastrofa platformy roboczej, Kanada: 

Inżynier projektant i menedżer projektu, Vadim Kazenelson, został skazany na 3,5 roku więzienia za nieumyślne spowodowanie śmierci i zaniedbanie prowadzące do katastrofy platformy roboczej w Toronto w 2009 roku, w wyniku której zginęło czterech robotników. Sąd uznał, że Kazenelson zignorował oczywiste ryzyko i nie podjął niezbędnych działań, aby zapobiec wypadkowi. 

Odpowiedzialność Karna W obu tych przypadkach skazania wynikały z rażących zaniedbań oraz nieprzestrzegania podstawowych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP). Sądy uznały, że inżynierowie nie dopełnili swoich obowiązków, co skutkowało tragicznymi konsekwencjami. Skazania te mają na celu nie tylko wymierzenie sprawiedliwości, ale również działanie odstraszająco na innych profesjonalistów, aby zachowywali najwyższe standardy bezpieczeństwa w swojej pracy.

Ale idźmy dalej.

David Pettersen, inżynier odpowiedzialny za wypadek z robotem

W 2021 roku Pettersen został skazany na 16 miesięcy więzienia za spowodowanie śmiertelnego wypadku przy pracy z udziałem robota przemysłowego. W wyniku jego zaniedbania doszło do śmierci współpracownika, a firma musiała zapłacić wysokie odszkodowanie rodzinie ofiary.

Inżynier z firmy zajmującej się robotyką w Niemczech: W 2022 roku inżynier z niemieckiej firmy robotycznej został skazany na 2 lata w zawieszeniu i grzywnę za zaniedbanie, które doprowadziło do poważnego uszkodzenia ciała jednego z pracowników. Został także zobowiązany do zapłaty odszkodowania pokrzywdzonemu pracownikowi.

Te przypadki pokazują, że zaniedbania inżynierów również w dziedzinie budowy maszyn i robotyki mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych, zarówno dla samych inżynierów, jak i ich pracodawców.

Nie przerywajmy jednak… czyli o dorabianiu dokumentów słów kilka.

Denys Korotkiy – Interunity Management Denys Korotkiy

Główny inżynier na statku Donald, został skazany na rok więzienia za fałszowanie zapisów w księdze olejowej i utrudnianie śledztwa prowadzonego przez Amerykańską Straż Przybrzeżną (USCG). Korotkiy oraz jego firma, Interunity Management, manipulowali danymi dotyczącymi nielegalnych zrzutów oleju do morza. Firma musiała zapłacić grzywnę w wysokości 1,25 miliona dolarów oraz wdrożyć plan zgodności środowiskowej (MarEx: Maritime News) .

Ericsson (Szwecja)

W 2023 roku firma Ericsson zgodziła się zapłacić 206 milionów dolarów w ramach ugody z amerykańskim Departamentem Sprawiedliwości i Komisją Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) za nieprawidłowości związane z łapówkami i fałszowaniem dokumentacji w projektach realizowanych w kilku krajach. Chociaż przypadek ten dotyczył szerzej praktyk korupcyjnych w zarządzaniu firmą, obejmował również nieprawidłowości techniczne i finansowe w zakresie realizacji projektów technologicznych.

Te przypadki pokazują, że konsekwencje prawne i finansowe za nielegalne działania lub nieprawidłowości w sektorze inżynierii mogą być bardzo poważne, zarówno dla indywidualnych inżynierów, jak i dla firm a próby tuszowania po fakcie nie pomagają.

Dla jeszcze nieprzekonanych… Bo może ktoś sobie jeszcze myśli, że to przypadki z innych przemysłów. My pracujemy w robotyce, dla dużych firm, dbamy o bezpieczeństwo i nas wypadki nie dotyczą. Spójrzmy więc.

Korea Południowa, listopad 2023

W centrum przetwarzania warzyw firmy CJ CheilJedang, robot przemysłowy zmiażdżył pracownika, który został błędnie zidentyfikowany jako pudełko.

USA, październik 2022

W fabryce motoryzacyjnej firmy Ford w Michigan, robot przemysłowy przygniótł pracownika, prowadząc do jego śmierci.

Niemcy, marzec 2023

W fabryce części samochodowych firmy Bosch, robot przemysłowy uruchomił się podczas konserwacji, powodując poważne obrażenia u pracownika .

Wielka Brytania, lipiec 2021 

W fabryce spożywczej firmy Nestlé, robot przemysłowy przypadkowo uderzył pracownika, powodując poważne obrażenia kręgosłupa .

Francja, sierpień 2022 

W linii montażowej firmy Renault, pracownik został zmiażdżony przez ramię robota, który niespodziewanie się uruchomił .

Myślę, że już wystarczy… bo mógłbym tak do jutra.

I to nie dlatego, że wypadków jest tak dużo. Na świecie pracuje obecnie trochę ponad 4 mln robotów. Ilość wypadków z ich udziałem siłą rzeczy musi być więc skończona i na pewno mniejsza niż np. Liczba wypadków samochodowych, których na świecie jest ponad miliard.

To wszystko tylko dlatego, że te wypadki po prostu się zdarzają. I zdarzać się będą. To po prostu statystyka. Ale można z nią walczyć. Prawdopodobnie będę teraz na maksa banalny ale nie widzę innych sposobów na zabezpieczanie się przed występowaniem wypadków niż te kilka podstawowych i fundamentalnych wręcz działań i zaleceń:

1) Pełna zgodność z przepisami bezpieczeństwa

Upewnienie się, że projektowane maszyny spełniają wszystkie obowiązujące przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP). Ponadto regularne monitorowanie zmian w przepisach i aktualizacja projektów w razie potrzeby.

2) Bezpośrednie wdrożenie rekomendacji normatywnych

Aktywne korzystanie z rekomendacji i standardów branżowych, takich jak ISO, ANSI, czy EN, w celu zapewnienia wysokiej jakości i bezpieczeństwa projektowanych maszyn. Uwzględnienie tych norm już na etapie projektowania.

3) Zlecanie zewnętrznych audytów bezpieczeństwa maszyn

Regularne przeprowadzanie audytów bezpieczeństwa maszyn w celu identyfikacji potencjalnych zagrożeń i ewentualnych niezgodności. Wprowadzenie procedur naprawczych w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek uchybień. Audyty mogą być wewnętrzne o ile procedura wyklucza tu występowanie jakiegokolwiek kolesiostwa. W innym wypadku audytowanie czy sprawdzenia działań własnych kolegów nie ma absolutnie najmniejszego sensu.

4) Sekwencyjne testowanie

Przeprowadzenie testów sekwencyjnych, sprawdzających zachowanie maszyny w różnych scenariuszach pracy. Weryfikacja działania zabezpieczeń awaryjnych oraz systemów ostrzegawczych. Do skutku – byle nie do bólu. Idąc za przykładem testerów oprogramowania czasem warto wymyślić kilka totalnie idiotycznych historyjek i je przetestować. Oczywiście w granicy rozsądku – pamiętajmy bowiem, że bezpieczeństwo w maszynach ma chronić przed uszkodzeniami przypadkowymi a nie umyślnymi.

5) Ścisła kontrola jakości komponentów

Weryfikacja jakości i bezpieczeństwa używanych komponentów i materiałów wytwarzanych przez dostawców. Zapewnienie, że komponenty spełniają wszystkie odpowiednie normy i wymagania branżowe.

6) Rzetelna dokumentacja techniczna

Prowadzenie kompleksowej dokumentacji technicznej obejmującej wszystkie etapy projektowania, testów oraz wdrożenia. Utrzymywanie aktualnej dokumentacji w przypadku wprowadzania zmian w projekcie. Czyli trochę działań archiwizacyjnych po to aby można było kontrolować siebie nawzajem ale czasem też może po to aby każdy miał świadomość, że jego słabsze podejście do zadania nie pozostanie niezauważone.

No i będę jeszcze bardziej banalny – ale z bezpieczeństwem czasami tak trzeba.

Czyli po 7 ) Szkolenia, szkolenia, szkolenia… w tym dotyczące przestrzegania przepisów i procedur bezpieczeństwa: Organizacja regularnych szkoleń dla personelu odpowiedzialnego za projektowanie, obsługę i konserwację maszyn oraz stanowisk zrobotyzowanych. Szkolenia powinny obejmować zagadnienia związane z przestrzeganiem przepisów dotyczących bezpieczeństwa, procedurami postępowania w przypadku awarii oraz zapobieganiem ryzyku wypadków.

Regularne szkolenia są kluczowym elementem w zapewnieniu świadomości pracowników na temat przepisów bezpieczeństwa oraz w ugruntowaniu procedur postępowania w razie ewentualnych incydentów. Dzięki temu zwiększa się skuteczność działań prewencyjnych oraz minimalizuje ryzyko wystąpienia problemów prawnych związanych z niewłaściwym korzystaniem z maszyn i stanowisk zrobotyzowanych.

I po 8 – skoro już mówiliśmy o zewnętrznym audytowania to nie bójmy się powiedzieć wprost o doświadczeniu, które jest również kluczowym czynnikiem w zabezpieczeniu się przed potencjalnymi problemami.

Bo jak powiedział mi ktoś kiedyś…  Doświadczenie to coś co przychodzi za późno. Dlatego warto wesprzeć się doświadczeniem starszych kolegów lub zewnętrznych specjalistów. Inżynierowie z większym doświadczeniem lub długim stażem pracy w branży mają często lepsze zrozumienie złożoności i ryzyka związaxdcsnego z projektowaniem.Ich doświadczenie pozwala na lepsze identyfikowanie potencjalnych zagrożeń oraz podejmowanie trafniejszych decyzji w zakresie projektowania, co przyczynia się do minimalizacji ryzyka prawnych problemów w przyszłości.

Ja np. Nie wyobrażam sobie zaprojektowania czy wdrożenia jakiejkolwiek maszyny nie odbijając wcześniej jej koncepcji z minimum dwoma osobami. Dzięki takim działaniom bowiem można optymalizować rozwiązania i lepiej eliminować potencjalne zagrożenia, co przekłada się na wyższy poziom bezpieczeństwa oraz ograniczenie ryzyka wystąpienia późniejszych problemów prawnych.

Ale obiecałem też powiedzieć Wam jak zabezpieczyć się przed potencjalnymi konsekwencjami prawno-finansowymi. Błędy to nie tylko te generujące wypadki na których dziś dość mocno się skupiłem. To też np. Opóźnienia o których mówiliśmy lub inne wypadki losowe.

Jeśli więc chcecie spać spokojniej to warto bliżej zainteresować się takimi kwestiami jak:

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej: Można bardzo łatwo wykupić odpowiednie ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zawodowej, które pokryje ewentualne roszczenia odszkodowawcze. Choć oczywiście nie wszystko. Warto sprawdzić, czy ubezpieczenie obejmuje wszystkie możliwe ryzyka związane z tą działalnością, którą akurat wykonujecie.

Klauzule umowne. Jeśli to tylko możliwe, należy starannie redagować umowy z klientami, zawierając w nich klauzule ograniczające odpowiedzialność za rzeczy na które nie ma się wpływu. Bardzo wnikliwie trzeba przysiąść na tymi punktami, które dotyczą kar umownych, terminów realizacji, jakości wykonania i procedur reklamacyjnych czy gwarancyjnych. Nawet jeśli komuś wydaje się, że rozumie umowę to ma rację – wydaje mu się. Umowa to nie tylko to co w niej napisane – to szereg nadrzędnych aktów prawnych. Nie warto oszczędzać na prawniku. Naprawdę wiem co mówię.

No i właśnie…Konsultacje prawne. Jeśli to tylko możliwe, warto możliwie na bieżąco konsultować wszystkie zawiłości z prawnikiem. Najlepiej takim mającym doświadczenie w tym obszarze którym zajmujemy się na co dzień. Prawnik może pomóc w opracowaniu umów oraz doradzić w kwestiach związanych z przestrzeganiem przepisów. A jak coś się już posypie to też na pewno się przyda. Czasem bowiem można w ten sposób łatwo uniknąć odpowiedzialności, którą się nam wmawia – a to zjawisko w przemyśle dość powszechne.

Najlepszym zabezpieczeniem przed negatywnymi konsekwencjami inżynierskich błędów jest… nie popełniać błędów… Ale by je wykrywać przydają się wszelakie systemy kontroli i audytowania. Przydaje się też doświadczenie, czy to pozyskane od zewnętrznych ekspertów czy bardziej doświadczonych kolegów. I niezależnie od tego czy to zawiedzie czy też nie – sprawdzony prawnik, OC i dobrze skonstruowana umowa na pewno pozwolą Wam lepiej spać.

Można by to było dalej komplikować ale po co… więc to chyba tyle

Jeśli się Wam podobało to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie.

A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł Skazani na Konstrukcję II. Jak skończyli inni? | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Obiecałem Wam dwa odcinki z wycieczek zatem dziś dowożę tę obietnice. Przypomnę tylko krótko – w zeszłym tygodniu mieliśmy relację na gorąco z targów ITM. Dowiedzieliście się z niej dlaczego, na ten moment, te targi, wg. Nas z w Nixal pretendują do imprezy roku. A jest tak dlatego, że na ITM:

1. Można było zobaczyć więcej robotów przemysłowych,
2. Roboty i ich możliwości zaprezentowane zostały w formie profesjonalnych stanowisk z poszanowaniem wymogów bezpieczeństwa,
3. Prezentowane aplikacje odzwierciedlały podział rynku – 90% stanowiły roboty konwencjonalne,
4. Można było zobaczyć prawie wszystkie najpopularniejsze typu aplikacji zrobotyzowanych,
5. Można było też obejrzeć szereg najpopularniejszych urządzeń peryferyjnych jak przenośniki, obrotniki itd itp,
6. Całości towarzyszyła osobna impreza dotycząca stricte magazynowania,
7. Ilość prezentowanych obrabiarek i ich zróżnicowanie było w punkt,
8. Prezentowane możliwości integracji i korzyści dla klienta a nie bajery pojedynczych urządzeń,
9. Ilość hal i wystawców była na tyle duża, że niczego nie brakowało a na tyle mała, że nie trzeba było dreptać cały dzień.

Na ITM wjechaliśmy jednak praktycznie prosto z lotniska i dziś będzie właśnie o tym skąd przylecieliśmy czyli… 

Relacja z 50-lecia robotyki firmy ABB, które odbyło się w Sztokholmie w dniach 3-5 czerwca 2024.

Do Sztokholmu udaliśmy się na bezpośrednie zaproszenie ABB, które otrzymaliśmy dzięki Ludwikowi Kotlińskiemu, który to jest naszym opiekunem w firmie ABB. Ludwiku – w tym miejscu ogromne dzięki, że nas namówiłeś na ten wyjazd. To było bardzo intensywne ale też mega ciekawe 48h.

Na ten moment nie jestem jeszcze w 100% pewien, które rzeczy możemy mówić a które powinny jeszcze przez jakiś czas pozostać tajemnicą – będę się więc starał powiedzieć jak najwięcej ale jednocześnie nie zdradzić tego co zdradzone być jeszcze nie powinno. Mam nadzieję, że mi się to uda.

Bo co warto zaznaczyć – mając na wyciągnięcie ręki wszystkie najważniejsze osoby od robotyki w ABB, łącznie z samą Panią Prezydent Międzynarodowej Federacji Robotyki Panią Mariną Bill można się było dowiedzieć naprawdę sporo. Czasem naprawdę zaskakujących rzeczy.

Nie przedłużając więc specjalnie – zaczynajmy naszą relację.

Zebrałem dla Was w dalszej części 7 najabardziej interesujących i możliwie merytoryrcznych ciekawostek zasłyszanych lub obejrzanych w trakcie tej konferencji.

Po 1) Omnicore

Czyli słowo odmieniane w trakcie tej konferencji przez wszystkie możliwe przypadki i jeden z głównych powodów dla których wszyscy się tam spotkaliśmy. Po wielu latach użytkowania obecnych sterowników robotów z serii irc-5 w ABB zauważono, że wymagania stawiane przez przemysł i klientów końcowych w przyszłości nie pozwolą dłużej eksploatować zasłużonych jednostek. Z tego też powodu kilka temu rozpoczęto pracę właśnie nad Omnicorem, który w trakcie tej konferencji miał swoją wielką premierę. 

No i żeby nie było, że jak jakieś geeki wszyscy jaramy się metalową puszką tylko dlatego, że ktoś w jej nowej wersji inaczej położył kabelki. Omnicore został zaprojektowany by w przyszłości stanowić platformę spinającą to wszystko co w robotyce właśnie nadchodzi. Przewidziana jest tu możliwość podłączenia w przyszłości wizji maszynowej, sztucznej inteligencji i szeregu innych rozwiązań – nie poprzez jakieś dziwne obejścia czy szereg integracji tylko właśnie bezpośrednio do robota.

Nowy omnicore to też nowy panel sterowania czyli teachpendant. Przyznaje się, że na ABB zaczynałem swoją poważną przygodę z robotyką więc wśród wszystkich dostępnych na rynku z tym jestem najbardziej oswojony. Wizualne zmiany widać na pierwszy rzut oka ale największa magia dzieje się po włączeniu. Nowy teachpendant (i to co odpowiada mu w robot Studio) to nie tylko gotowe rozwiązania programowe do najpopularniejszych aplikacji jak spawanie czy paletyzacja. To zebrane gotowe bloki programowe do kilkudziesięciu najpopularniejszych aplikacji zrobotyzowanych. Gotowe wtyczki i moduły komunikacyjne do wymiany danych. Czyli wszystko to co czyni pracę programisty duuużo efektywniejszą.

Omnicore to też odpowiedź na coraz to bardziej rosnące wymogi w zakresie bezpieczeństwa IT. W czasach gdy zagrożeniem może być zwykłe łącze USB lub podpięcie się do Wifi firmy wymagają coraz dokładniejszego monitorowania i diagnostyki online robotów. Wymiana danych zawsze odbywa się w dwóch kierunkach a nikt raczej nie chce sobie pozwolić na to by nieznany osobnik przejął kontrolę, nie tylko nad danymi, ale także nad całą jednostką zrobotyzowaną. Nowa platforma godzi potrzeby wszystkich stron tej relacji – jest zapewniona sprawna wymiana danych oraz bezpieczeństwo IT. Tak bezpieczne, że podobno samo ABB nie podejrzy Waszych haseł.

Zawsze byłem słaby z elektryki i energetyki ale kolejna cecha Omnicora, mimo to, przemawia nawet do mnie. Zrzut energi spowrotem do sieci i szereg algorytmów oraz trybów typu hibernacja czy standby to nie tylko oszczędność energi wyrażona w konkretnych procentach bo aż 30% procentach. To też koniec z grzaniem się sterownika. Mniej grzania to mnie wentylatorów. Mniej wentylatorów to mniejszy sterownik. I ja to kupuję.

O tym sterowniku i jego możliwościach będziecie pewnie mogli w najbliższym czasie sporo przeczytać i obejrzeć w internecie. Ale co najważniejsze – możecie już kupić robota z tym sterownikiem. Ja choć trochę sceptycznie podchodziłem do prezentacji „nowej szafy sterującej” to przyznaje się, że teraz rozumiem już te potrzebę i podoba mi się wykonanie. Sprawdźcie więc i Wy.

Po 2) Sneak peak z raportu IFR.

Kolejną prezentacja tegoż samego dnia, którego miała miejsce premiera Omnicore`a było wystąpienie Pani Prezydent IFR Mariny Bill. Jak nam przedstawiono, część danych jest jeszcze niejawna lub oparta o szacunki gdyż końcowe dane dopiero spływają. Co do tych danych które zostały zaprezentowane mogę powiedzieć jedynie, że gdy publikowałem filmik na początku roku w którym prognozowałem tegoroczne wyniki to chyba jednak dobrze wyczułem sytuacje rynkową.

No ale. Spójrzmy na kilka luźny wniosków, które wynikają z danych IFR z tego roku o ostatnich kilkunastu lat:

1. Coboty to 10% sprzedaży robotów. Jest to gałąź robotyki o najszybszym rocznym wzroście ale, koniec końców, to w dalszym ciągu tylko 10% ogółu robotów sprzedawanych na świecie
2. W roku 2022 na świecie zainstalowano robota nr 4 mln – czy to dużo czy mało ocenę zostawiam Wam,
3. Obecnie, tj w roku 2023/2024, na świecie wdraża się ok 550 tyś. Robotów rocznie.
4. Przewiduje się, że do końca dekady roczna sprzedaż robotów osiągnie pułap 1 mln,
5. Od kilku lat branża elektroniki każdego roku wdraża więcej robotów niż automotive – dotychczasowy lider wdrożeń,
6. Ze wszystkich wdrożeń każdego roku, ponad połowa ma miejsce w chinach – 10 lat temu to była ledwie 1/4. To pokazuje jak Chiny zrozumiały potencjał tkwiący w robotyzacji i jak przyćmiewają tym wszystkich innych,
7. Europa to obecnie mniej niż 15% globalnego rynku robotyki a wspólnie ze stanami stanowimy może 1/4
8. Kategorie – jak spojrzycie sobie kiedyś na raport IFR to zobaczycie podstawowe kategorie przemysłów. Elektronika, automotive i all others. Ta ostatnia kategoria zaczęła dominować w ostatnich raportach dlatego będzie ona sukcesywnie rozdzielana na bardziej szczegółowe. Dla nas wszystkich super – wreszcie będzie wiadomo co te roboty realnie robią.

Ponadto… pamiętacie, że ledwie 2-3 tygodnie mówiłem o danych dotyczących gęstości robotyzacji. Pani Prezydent Marina Bill wyciągnęła z danych z ostatniej dekady wnioski, które mi umknęły, a z którymi nie sposób się nie zgodzić.

Po 1) współczynnik gęstości robotyzacji tylko w przemyśle automotive w danym kraju (takim posiadającym przemysł automotive) jest zawsze 6-8x większy niż ogólny współczynnik dla tego kraju uwzględniający wszystkie inne przemysły.

Po 2 i ważniejsze) Pierwsze 20-tka krajów o największym współczynniku gęstości robotyzacji nie zmieniła się przez ostatnie 10 lat. Wniosek z tego taki, że gdy któryś z krajów już zaobserwował korzyści z robotyzacji to nie porzuca tego trendu i utrzymuje dalszy wzrost inwestycji w tym obszarze.

Innymi słowy – powoduje to tylko jeszcze większe rozwarstwienie pomiędzy krajami z pierwszej 20-tki i wszystkimi innymi. Niestety. Na potwierdzenie moich przewidywań z odcinka o robotyzacji, jest to bardzo zła wiadomość dla nas jako dla Polski. My w tym zestawieniu jesteśmy tym biednym kuzynem ze wsi. I mimo mikro wzrostów, każdego roku wypadamy i wypadać będziemy w tym zestawieniu jeszcze biedniej. No chyba, że coś się zmieni… Ale to już rola od odegrania dla miłościwie nam panująych.

Jeśli chodzi o raport IFR to nie było zaskoczeń jeśli chodzi o wskazanie globalnych trendów na najbliższe lata.

AI, coboty, roboty mobilne, cyfrowe bliźniaki i humanoidy – czyli tu również trafione w stosunku do moich przewidywań z początku roku. ALE… Gdzieś w trakcie konferencji padła taka informacja, że podobno w Chinach planuj się produkcje humanoidów na poważną skalę już na 2025 rok. Nikt nie potrafił powiedzieć co, gdzie i jak. Przekazuje więc jedynie dalej te plotkę licząc, że skoro pojawiła się ona na tak poważnej konferencji to jednak plotką nie jest.

3) Kolejna ważny blok z konferencji o którym warto wspomnieć to plany ABB na najbliższe lata.

Poza szerokim wprowadzaniem Omnicore`a jest tego trochę. ABB przyjęło sobie misję, że współpraca z nimi to będzie Great Robotics Experience a realizowane w najbliższych latach będzie to m.in poprzez:

1. Marketplace – ten podobno pojawić ma się już niedługo. I tak – Kuka już go ma a ABB tu goni. Ale patrząc na przykładzie VHS nie zawsze trzeba być pierwszym by wygrać. Zobaczymy więc jak to wyjdzie,
2. Ecommerce – to branża, która dość mocno podbijała sprzedaż robotów w ostatnich latach i widać, że ten segment dalej pozostaje dla ABB istotny i firma chce być w nim obecna,
3. AMR – no bo jak ecomerce to nie może obyć się bez robotyki mobilnej. Po latach przejęć pomniejszych firm (wraz z ich całym know-how) i ujednolicaniu portfolio ABB w końcu, w perspektywie najbliższego roku, zacznie dystrybuować swoje własne wózki AMR. Co widziałem i słyszałem a powiedzieć nie mogę – stosunek ceny do funkcjonalności jest mocno konkurencyjny. W kontekście wieszczonej przeze mnie konsolidacji na tym rynku myślę, że kilka pomniejszych firm opuści rynek gdy ABB się na nim pojawi,
4. A jak już jesteśmy przy AMR to ABB zaprezentowało ciekawą teorie na to jak te wózki mają pomóc w obniżeniu kosztów optymalizacji produkcji. Biorąc pod uwagę, że to nie są tanie rzeczy i niezależenie od producenta, kupno 3 wózków to wydatek rzędu 150-200 tyś. Euro to mocno mnie to zastanawiało. Ale otrzymałem przekonujące wytłumaczenie. Zamiast bowiem stawiać nową linię w której wszystko jest wydajnościowo ze sobą zbalansowane ABB proponuje inwestowanie jedynie w nowe odcinki linii budowane w formie produkcji gniazdowej. Dodatkowe zadania transportowane załatwione zostaną właśnie przez wózki autonomiczne. Przyznaje, że była to bardzo ciekawa teoria i pozostaje mi wierzyć, że została wnikliwie przeanalizowana na dużych zbiorach danych. Jeśli tak to czeka nas mała rewolucja w najbliższych latach jeśli chodzi o podejście do budowy linii produkcyjnych,
5. Budowlanką – prawdopobodnie wszystkie, albo znacząco większość robotów, które podawały beton lub cegły a które widzieliście na YouTube były marki ABB. ABB też zauważyło te swoją dominację w filmikach. Dlatego w budowlance widzą jeden z filarów przyszłego rozwoju marki. Wiadomo, że w tej branży dużo musi się zmienić i zmieni się w najbliższych latach i ABB mocno chce by ta zmiana sygnowana była ich logiem.
6. Szeroko rozumiany zrównoważony rozwój – o tym niby wszyscy mówią ale już mało kto realnie coś z tym robi. Przy okazji Omnicore`a wspomniałem już o zrzucaniu energii powrotem do sieci co skutkuje nie nagrzewaniem się sterownika. Ale w przypadku niektórych robotów ABB poszło dalej. Zaprezentowana nam np. Case study w ramach którego, w drodze daleko idącej optymalizacji konstrukcji, obniżono masę robota o ponad 100kg bez naruszenia jego osiągów. To wartość, która zwraca uwagę i choć zapewne pozwala na optymalizacje produkcji samej jednostki wewnątrz ABB to jednak przekłada się również na szereg ekokorzyści już w trakcie użytkowania.
7. AI, AI i AI – zajmuje się tą technologią od 2017 roku i ogromnie cieszę się, że zaczynałem wtedy. Dziś już „specjalistów” jest tylu, że nie sposób ocenić tych, którzy realnie znają się na temacie od bajkopisarzy. Temat sztucznej inteligencji i jej wykorzystania w robotyce był tu obecny ale na szczęście nie wszechobecny. Omnicore w końcu jest gotowy do adaptacji algorytmów AI, RobotStudio już teraz z jakichś korzysta. Wartym odnotowania jest fakt, że w bloku tematycznych zdominowanym przez AI postarano się wytłumaczyć zebranym na sali jak to wszystko właściwie działa. Kłaniam się nisko za takie podejście bo idę o zakład, że spora część ludzi tylko udaje, że wie o co w tych chodzi i jak to działa. A tak wszyscy wiedzieli już z grubsza o co chodzi z tym całym AI. Ale to nie wszystko. Bo w ABB ogólnie mają na to wizję…
8. I właśnie po 8 – wizja ta została zaprezentowana w formie krótkiego materiału promocyjnego w którym człowiek mówi do robota a ten sam realizuje oczekiwane sekwencje. Tak właśnie ABB widzi przyszłość robotyki. Ludzi nie mają już programować najprostszych ruchów elementarnych dla robotów. Mają definiować zadania do wykonania a robot ma przekładać to na pojedyńcze ruchy i funkcje. A żeby było zabawniej i wygodnie, interakcja pomiędzy „programistą” a robotem ma odbywać się w języku naturalnym. Wszystko dąży do tego by integratorzy byli bardziej efektywni lub czasem nawet niepotrzebni więc jestem gotów uwierzyć, że ta wizja w pewnym stopniu jest możliwa do realizacji. Może nie w perspektywie kolejnych 50 lat robotyki w ABB jak ktoś chyba przez pomyłkę powiedział ale myślę, że parę procent z tego powinno już działać do końca tej dekady.

4 warte odnotowania wydarzenie tej konferencji to panel z udziałem m.in. dwóch integratorów z dwóch różnych kontynentów oraz szefa integracji szwedzkich fabryk firmy IKEA.

Mi najbardziej w tym panelu podobało się szczerość przekazu osób w nim biorących udział. Każdy z panelistów mógłby grać przekozaka i pompować się czego to on nie zrobił. Zamiast tego było naprawdę szczerze. Bo integratorka to nie łatwy kawałek chleba i trzeba mieć w sobie sporo pokory. Bo jak ładnie podsumował jeden z panelistów – jako integratorzy wchodzimy w tematy budowy maszyn prototypowych, takich których pewnie nigdy więcej nie przyjdzie nam wybudować. Na początku często nie wiemy nawet w 100% jak to zrobić a już napewno nie wiemy jakie problemy pojawią się po drodze. I, żeby jeszcze tego szaleństwa było mało to cenę naszej pracy podajemy na początku a potem staramy się w niej zmieścić. Nie da się działać w tym biznesie nie mając do tego serca ale też nie łącząc w sobie doświadczenia i rozsądku z szaleństwem. Panel był pełen tego typu złotych myśli, które zrozumiałe były pewnie głównie dla osób siedzących na tamtej sali dlatego nie będę ich tu wszystkich przytaczał.

Zostawię Wam tylko jeszcze jedną.

Każda maszyna się psuje. Różnica między dobrą a złą maszyną jest widoczna po tym jak łatwo można ją wystartować po błędzie. Co nawiązuje trochę do idei trzech guzików, która ogromnie mi się spodobała. Ale o tym może kiedy indziej.

5 warta odnotowania rzecz na tej konferencji to wspomnienia

50 lat to wcale nią tak dużo więc na sali mieliśmy okazję gościć twórców pierwszego sterownika i robota marki ABB. Nikt w trakcie tej konferencji nie zebrał tak długich i licznych braw niż ta czwórka emerytowanych geeków. Sam klaskałem na stojącą bo robot IRB-6, do którego powstania Ci panowie się stworzyli był moim pierwszym zetknięciem z robotyką. To nie, że jestem taki stary. Bardziej sprzęt na uczelniach był wiekowy jeszcze kilka lat temu. A pewnie totalnie niewielu z Was wie, że robot IRB-6 był później produkowany w Polsce na licencji ABB pod nazwą IRP-6 przez ZAP w Ostrowie. Bo to właśnie z tym robotem miałem do czynienia. I jest to jednostka tak nieśmiertelna, że najdłużej pracująca miała ponad 40 lat przebiegu i została wyłączona a nie się zepsuła.

6) Fanta challenge

pewnie już widzieliście ten filmik z kieliszkami. Wszystkie obecnie chodzące w internecie zostały nagrane właśnie na tej konferencji gdzie to stanowisko odsłonięto. Miałem okazję stać koło niego i faktycznie robi to wrażenie. Szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę, że za całość odpowiada ten sam człowiek, który stworzył oryginalny fanta czelendz 30 lat temu. Każdy z producentów ma coś innego czym może się pochwalić. Kuka np. Tak liczy udźwigi robota, że roboty o nominalnie tych samych wartościach udźwigu od Kuki i ABB mogą realnie podnieść nieco różne ciężary – na korzyść Kuki. ABB z kolei właśnie dominuje w zakresie dokładności odwzrorowania ścieżki przy dużych prędkościach. Fanta czelendż jest na to rzeczywistym dowodem. Jeśli więc Wasza aplikacja wymaga turbo dokładności przy ekstremalnych prędkościach to najpewniej ABB będzie słusznym wyborem.

7) Organizacja

to jest rzecz warta podkreślenia. Kłaniam się nisko organizatorom. Bankiet odbył się na górce z której widzieliśmy część Sztokholmu. Konferencja w nowej sali starego cyrku a muzeum zorganizowano w starym cyrku. Program wypełnił nam dzień po brzegi a na końcu zabrano nas w rejs statkiem na Artipelag. Tam specjalnie dla wszystkich 750 gości z 40 krajów zorganizowano tradycyjnie szwedzkie świętowanie w pięknym miejscu i sali wielkości hangaru lotniczego. Nie byłem wcześniej w Sztokholmie ale ABB pokazało mi go od naprawdę pięknej strony – na pewno wrócę by zobaczyć resztę miasta.

Przy tej okazji zadbano oczywiście też o możliwości networkingu. Była okazja porozmawiać i wymienić się doświadczeniami nie tylko z innymi integratorami z całego świata czy pracownikami ABB z różnych działów ale przede wszystkim poznać lepiej kolegów z Polski, którzy działają w naprawdę najróżniejszych branżach i przemysłach wspólnie z ABB.

Zapewne przez najbliższy czas będziemy Was zarzucać różnymi ciekawostkami i rolkami z tego wydarzenia. Nie wszystko dało radę zmieścić do tego odcinka aby nie miał on 2h. Rynek robotyzacji w najbliższych latach będzie ciekawym miejscem. ABB udowodniło, że jest gotowe do wyścigu. Co będzie dalej – zobaczymy.

Mam nadzieję, że się Wam podobało. A jeśli tak to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie.

A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł ABB Robotics Connect 2024. Czym Nas Zaskoczyli? | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Za tydzień czeka Was relacje z 50-lecia ABB, które było organizowane w Sztokholmie i na którym spędziliśmy 3 dni.

Dziś jednak pora na rodzime targi, organizowane w naszym fyrtlu czyli ITM INDUSTRY EUROPE na Międzynarodowych Targach Poznańskich które zakończyły się właśnie dziś, po 4 dniach.

Lećmy zatem z tematem… A zanim zaczniemy, krótki spoiler wideo dla Was…

Przyznaje się bez bicia – na ITM byłem krótko. Nie miałem na to w tym tygodniu w ogóle czasu ale bliskość MTP spowodowała, że pojawienie się niespodziewanie 2h okna w moim czwartkowym harmonogramie pozwoliło mi się szybko wybrać i zobaczyć co tam ciekawego jest w tym roku.

Prawdopodobnie na koniec zobaczycie też moje i Przemka krótkie podsumowanie wykonane jeszcze w trakcie wizyty. Uzupełnię je tu jednak krótko o kilka dodatkowych przemyśleń. Od razu też zaznaczę, że siłą rzeczy przewijać się tu będzie cały czas porównanie do Hannover Messe

Po 1) MTP w tym roku zaskoczyło mnie ilością jednostek robotów.

Po wycieczce na Hannover Messe ledwie dwa miesiące temu zacząłem się już oswajać z myślą, że minęły czasy, gdy na targach można było oglądać liczne jednostki robotów. Na szczęście nie. Nie liczyłem tego dokładnie ale jestem prawie pewien, że widziałem wczoraj, na małych MTP, prawie 2x więcej robotów niż na wielokrotnie większych Hannover Messe.

Po 2) Profesjonalizm

i nie mówię tu akurat tylko o samych organizatorach. Swoją drogą – MTP ustępuję Hannover Messe tylko pod kątem rozmiaru. Wszystko inne to organizacyjnie tam sama liga. Ale… pokreślić warto profesjonalizm wystawców. Po Hanowerze miałem wrażenie, że teraz na targach można już wystawić wszystko bezpośrednio dla zwiedzających. Robot z głowica zgrzewającą latający nad głowami gości – spoko. Roboty konwencjonalne bez klatek odpalone w automacie – luzik. A tu jednak nie. Prawie wszędzie utrzymany był wymagany poziom bezpieczeństwa – klatki, kurtyny i cała reszta zabezpieczeń. Podejść można było jedynie do tych robotów, które były wyłączone. Pomijając oczywiście coboty. 

Po 3) Powiedzmy właśnie kilka słów o cobotach

w ostatnich lat trend jest taki, że na targach musi być mnóstwo cotów. Robią kawę, podnoszą jakieś klocki i robią szereg innych, totalnie przemysłowo nieużytecznych rzeczy tylko dlatego, że fajnie to wygląda. Na ITM zanotowałem może 2-3 stanowiska gdzie cobot faktycznie był takim kwiatkiem do kożucha. Coś tam przenosił tylko po to by udowodnić, że można ale na co dzień i tak byłby to proces ręczny. Na ITM było za to dużo robotów konwencjonalnych – czyli takich, które realnie dominują na rynku. Pamiętajmy o tym, że roboty kolaboracyjne to najszybciej rosnący segment rynku – ale dalej jednak segment. Dziesięcioprocentowy. 90% robotów wdrażanych każdego roku to roboty konwencjonalne. I tu można było zobaczyć do jakich realnie aplikacji tego typu roboty mogą być zastosowane.

Po 4) Kontynuując ten wątek

mnogość aplikacji. Wystawiający się integratorzy stanęli na wysokości zadania i pokazali niemały przekrój różnego rodzaju aplikacji. Była paletyzacja, spawanie, ogrzewanie, bin pickinkg, handling. Były głównie przegubowce ale też delty i scary. Były obrotniki i tory jezdne. Były maszyny dedykowane z robotami, pozamykane w mikrocelkach do różnistych zastosowań kontrolnych i montażowych. Jednym słowem – dla każdego coś fajnego. Bardzo mi się to podobało

Po 5) Jak już jesteśmy przy aplikacjach typu paletyzacja to powiedzmy sobie szczerze

integrator zawsze musi do robota dołożyć jakiś przenośnik i na ten czy inny sposób pobawić się w jakąś intralogistykę. Nie samymi robotami integrator w końcu żyje. I to też można było zobaczyć na targach. Były przenośniki rolkowe, taśmowe, płytkowe i wszelakie. Obrotnicę, magazyny palet i inne podajniki. Sporo ze sprzętu bez którego na co dzień nie jest w stanie funkcjonować większość stacji zrobotyzowanych. To wszystko można było zobaczyć na kolejnych stanowiskach

Po 6) Jak już jesteśmy przy intralogistyce to wiedźmy, że przy okazji targów odbywa się też impreza towarzysząca

a w sumie to integralna poświęcona stricte magazynom. Były więc różnego rodzaju, mniej lub bardziej automatyczne magazyny, były wózki transportowe w realnych aplikacja i… zadziwiająco dużo miejsca. W końcu to wszystko musi gdzieś jeździć więc organizatorzy zadbali o to by powstała ku temu specjalna przestrzeń typu zagroda. Zgodnie z zasadą, że są rzeczy, których nie da się odzobaczyć to ja nie mogę już tego odkojarzyc z zagrodą dla koni z serialu Yellowstone tylko z wózkami AGV czy AMR lub innymi paleciakami- ale i tak wygląda to naprawdę fajnie.

Po 7) Obrabiarki i przemysł maszynowy

to również część tych targów. Wycinarki laserowe, frezarki, tokarki i szereg innych. Wszystko można zobaczyć, zajrzeć do środka i przyjrzeć się temu jak to działa. Nie jestem tu specjalistą, swój sprzęt już mamy i chwilowo nie szukamy nowego ale myśle, że gdybym szukał to miałbym tu z kim porozmawiać i co obejrzeć. Jednocześnie, co dla mnie ważne, ilość tego sprzętu nie przytłacza tak jak na Hannover Messe. Nie są to dwie hale wielkości lotniska z szeregiem producentów z Azji gdzie jedna maszyna od drugiej różni się tylko brandem. To co można było zobaczyć było mocno zróżnicowane i raczej bez powielania na kolejnych stanowiskach targowych.

Po 8) Jak zobaczycie w podsumowaniu „na gorąco” Przemek zwraca uwagę na brak indywidualnych stanowisk topowych producentów

takich jak Siemens, Igus czy ABB, KUKA lub Fanuc. Mi osobiście nie przeszkadzało to jakoś mocno. Żółtych robotów na całych targach i tak było mnóstwo a przedstawiciele i Fanuca i Kuki obecni byli stanowisku DBR77. Te targi nie mały na celu pokazywanie kolejnych wersji tych samych produktów z nowymi mikro bajerami. Tutaj wystawcy pokazywali co można z tego wszystkiego skleić. I dla mnie to było właśnie ciekawe.

Last but not least czyli po 9 – nie ma lipy I nie ma nudy.

Na koniec muszą znowu zestawić targi ITM z Hannover Messe. MTP jest mniejsze niż targi w Hannoverze a ITM nawet nie zajmuje jego całej powierzchni. I super. Całe targi można przejść pewnie w mniej niż godzinę i to spacerowym krokiem – o ile nie zatrzymujemy się co chwilę. Wtedy sky is the limit. Dzięki temu idąc przez kolejne stanowiska i hale nie towarzyszy nam pytanie „kiedy to się już skończy” i nie zastanawiamy się czy zaraz, w końcu pojawi się coś ciekawego. Dokładamy do tego fakt, że, jak powiedziałem na początku, ciekawych stanowisk zrobotyzowanych było tu istotnie więcej niż w Hannoverze. I uzyskujemy w ten sposób bardzo fajne połączenie. Czyli po Poznańsku – krótko, zwięźle i na temat. Nie trzeba robić tysięcy kroków a poziom zainteresowania można utrzymać w trakcie całego spaceru przez kolejne hale.

Ludzie są pomocni ale nie napastliwi. Nie trzeba podróżować kilka godzin do Hannoveru bo wszystko można zobaczyć tu u nas, lokalnie. W kontekście niedoczasu w jakim byłem w tym tygodniu mi to bardzo podeszło. Tegoroczne targi już dobiegły końca ale mogę gorąco polecić je Wam w przyszłym roku. Na tych targach każdy znajdzie coś dla siebie – to trochę jak wesołe miasteczko. Nie musicie być nawet integratorem, producentem czy końcowym odbiorcą tego typu rozwiązań.

Zupełnie serio – jeśli Wasze dzieci interesują się techniką czy robotyzacją to jest to miejsce w które warto je zabrać by zobaczyły jak to wszystko wygląda w rzeczywistości.

Ja swoje wezmę w przyszłym roku.

Na koniec już przepraszam wszystkich z którymi na tych targach nie zdążyłem porozmawiać lub nie mogłem porozmawiać dłużej. Bardzo chciałem ale miałem ekstremalnie ograniczony czas a wolałem pojawić się choćby na chwilę niż w ogóle. Liczę jednak, że zobaczymy się tam w przyszłym roku.

A tymczasem, za resztę opowieści niech Wam służy materiał wideo zgromadzony przez nas na miejscu. Zapraszam do oglądania.

Artykuł Czy ITM to WESOŁE MIASTECZKO dla Przemysłu? | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Wychodzi bowiem na to, że wspólnym mianownikiem Państw z największym wskaźnikiem gęstości robotyzacji jest… przemyślane wsparcie od Państwa. I np. Niemcy (którym właśnie dlatego, poświęciłem znaczną cześć poprzedniego odcinka) są na to całkiem dobrym przykładem.

Jednocześnie też wychodzi na to, że w Polsce nie mamy co liczyć, że przemysł będzie się robotyzował szybciej dopóki nie pojawi się sensowny program dający na tym polu Przedsiębiorcom konkretne ułatwienia – w tym szczególnie finansowe.

O tyle i kropka.

Skoro więc już jesteśmy przy nie do końca pozytywnych tematach to dziś kolejny z tej rodziny. Do jego nagrania zainspirowała mnie – ta oto koszulka. Zapewne Garfield na niej pojawił się w związku z nowym filmem o tym sierściuchu, który właśnie wszedł do kin. Ale te paski. No jednoznacznie czuje się jakbym wyglądał jak więzień z jakiejś kreskówki z czasów mojego dzieciństwa.

I niech to będzie motywem przewodnim dzisiejszego odcinka w którym zastanowimy się nad tym:

za co inżynier może trafić przed sąd, a nawet do więzienia?

Przygotowując się do tego odcinka i rozmawiając z kilkoma osobami na ten temat zauważyłem jak skrajnie niska jest świadomość potencjalnych konsekwencji swoich działań wśród inżynierów. Budowlańcy niby czują temat lepiej bo wiadomo – budynki to ludzie a katastrofy z udziałem ludzi to dramat. I to nawet jeśli nikomu nic się nie stanie.

Załóżmy jednak, że jesteś inżynierem pracującym jako konstruktor maszyn i stanowisk zrobotyzowanych. Jakie konsekwencje prawne mogą mieć Twoje błędy w wykonywaniu swojej pracy? W jaki sposób jest to zależne od tego czy jesteś zatrudniony w oparciu o umowę o pracę czy może kontrakt B2B? Otóż…

Konsekwencje prawne błędów popełnionych przez inżyniera konstruktora maszyn i stanowisk zrobotyzowanych mogą różnić się w zależności od formy zatrudnienia. I tak kolejno.

W przypadku umowy o pracę możemy mówić o:

1) Odpowiedzialności materialnej pracownika:

Pracownik jest odpowiedzialny za szkody wyrządzone pracodawcy w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych. Odpowiedzialność materialna jest jednak ograniczona. Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownik może być zobowiązany do naprawienia szkody maksymalnie do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, chyba że szkoda została wyrządzona umyślnie – wtedy odpowiedzialność może być pełna. Czyli… jeśli pracodawca wykażę, że świadomie nie dopełniliście swoich obowiązków lub chcieliśmy np. Zrobić komuś na złość to będzie krucho.

2) Odpowiedzialność dyscyplinarna:

Pracownik może ponieść konsekwencje dyscyplinarne, takie jak upomnienie, nagana, czy nawet zwolnienie dyscyplinarne w przypadku rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych.

3) Najciekawsze  czyli Odpowiedzialność karna:

W przypadku gdy błędy pracownika doprowadzą do poważnych wypadków, obrażeń czy śmierci, może on być pociągnięty do odpowiedzialności karnej, jednakże musiałoby to wynikać z rażącego niedbalstwa lub celowego działania.

A jak to wyglada w przypadku Umowy B2B czyli świadczeniu usług w ramach własnej działalności gospodarczej. Mamy tu:

1) Odpowiedzialność cywilnoprawną:

W ramach umowy B2B, odpowiedzialność jest regulowana przez przepisy Kodeksu cywilnego. Osoba prowadząca działalność gospodarczą odpowiada za szkody wyrządzone z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania w pełnym zakresie. W umowie mogą być zawarte klauzule dotyczące odpowiedzialności, w tym limitowanie odpowiedzialności, ale brak takich klauzul oznacza pełną odpowiedzialność. I kropka.

2) Odpowiedzialność kontraktowa:

Odpowiedzialność wynikająca z umowy B2B może być dokładnie określona w warunkach umowy, w tym kary umowne za opóźnienia, niewykonanie zadań czy nieprawidłowe wykonanie zadań.

3) Odpowiedzialność karna:

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, jeśli błędy prowadzą do poważnych konsekwencji, przedsiębiorca może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej, szczególnie w przypadku zaniedbań lub umyślnego działania.

Podsumowując krótko

Umowa o pracę: Ograniczona odpowiedzialność materialna (do trzymiesięcznego wynagrodzenia) i potencjalne konsekwencje dyscyplinarne, ale możliwe również odpowiedzialność karna w przypadku poważnych zaniedbań.

Umowa B2B: Pełna odpowiedzialność cywilnoprawna zgodnie z umową i przepisami Kodeksu cywilnego, możliwość ubezpieczenia odpowiedzialności zawodowej, a także odpowiedzialność karna w przypadku rażących naruszeń.

Podajmy jednak trochę przykładów – zostańmy już przy tym inżynierze konstruktorze.

Jako inżynier konstruktor maszyn i stanowisk zrobotyzowanych, możesz zostać pociągnięty do odpowiedzialności sądowej zarówno na gruncie prawa karnego, jak i cywilnego – czyli w sytuacji w której ktoś (np pracodawca, zleceniodawca lub inny przedsiębiorca lub klient) wystosuje wobec Ciebie pozew w swoim imieniu lub organizacji jaką reprezentuje. Podaje tu więc kilka przykładów błędów, które mogą skutkować odpowiedzialnością w obu tych obszarach. Łącze to od razu z potencjalnymi konsekwencjami i możliwą odpowiedzialnością.

Odpowiedzialność karna

1) Rażące niedbalstwo:

Błąd: Zignorowanie kluczowych norm bezpieczeństwa podczas projektowania maszyny.
Konsekwencja: Wypadek w wyniku, którego ktoś doznaje poważnych obrażeń lub śmierci.
Odpowiedzialność: Możliwość oskarżenia o nieumyślne spowodowanie śmierci (oby nie) lub uszczerbku na zdrowiu (art. 155, 156 Kodeksu karnego – o ile nie pomyliłem).

2) Fałszowanie dokumentacji:

Błąd: Podanie nieprawdziwych danych w dokumentacji technicznej, np. dotyczących wytrzymałości materiałów. Czyli sytuacja w której do swojej pracy ktoś podszedł jak do projektu na studiach – czyli na Yolo.
Konsekwencja: Zawalenie się konstrukcji lub awaria maszyny prowadząca do szkód na zdrowiu lub mieniu.
Możliwa Odpowiedzialność: Oskarżenie o fałszowanie dokumentów (art. 270 Kodeksu karnego).

3) Umyślne wprowadzenie w błąd:

Błąd: Świadome wprowadzenie zmian w projekcie bez odpowiednich testów i analiz.
Konsekwencja: Wypadki lub awarie, które mogłyby zostać uniknięte.
Odpowiedzialność: Możliwość oskarżenia o umyślne narażenie życia lub zdrowia innych osób (art. 160 Kodeksu karnego).

4) Brak odpowiednich testów bezpieczeństwa:

Błąd: Niedopełnienie obowiązku przeprowadzenia testów bezpieczeństwa maszyn przed ich wdrożeniem do użytku.
Konsekwencja: Wypadki lub awarie, które mogłyby zostać wykryte i uniknięte podczas testów.
Odpowiedzialność: Możliwość oskarżenia o nieumyślne spowodowanie zagrożenia zdrowia lub życia użytkowników maszyn (art. 220 Kodeksu karnego).

5) Niewłaściwa konserwacja i serwisowanie:

Błąd: Zignorowanie zaleceń dotyczących regularnej konserwacji i serwisowania maszyn.
Konsekwencja: Awarie prowadzące do poważnych wypadków.
Odpowiedzialność: Oskarżenie o nieumyślne spowodowanie zagrożenia w wyniku zaniedbania obowiązków (art. 160 Kodeksu karnego).

6) Nieprzestrzeganie przepisów BHP:

Błąd: Ignorowanie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) podczas projektowania lub montażu maszyn.
Konsekwencja: Wypadki przy pracy, które mogłyby być uniknięte przy przestrzeganiu przepisów.
Odpowiedzialność: Możliwość oskarżenia o narażenie zdrowia i życia pracowników (art. 220 Kodeksu karnego).

Z kolei możliwe pozwy cywilne mogą mieć następujące podłoże:

1) Niewłaściwe wykonanie projektu:
Błąd: Niezastosowanie się do specyfikacji technicznych lub norm branżowych.
Konsekwencja: Niesprawność maszyny, której naprawa wymaga znacznych nakładów finansowych.
Odpowiedzialność: Roszczenia odszkodowawcze ze strony klienta za koszty napraw i przestoje w produkcji (art. 471 Kodeksu cywilnego).

2) Błędy projektowe:
Błąd: Projektowanie maszyn bez odpowiednich testów symulacyjnych, co prowadzi do częstych awarii.
Konsekwencja: Straty finansowe związane z naprawami i utratą zysków.
Odpowiedzialność: Pozew cywilny o odszkodowanie za poniesione straty i utracone korzyści (art. 415 Kodeksu cywilnego).

3) Niedostarczenie odpowiedniej dokumentacji:
Błąd: Brak dostarczenia pełnej dokumentacji technicznej i instrukcji obsługi do zamówionych maszyn.
Konsekwencja: Problemy w eksploatacji, a nawet wypadki wynikające z niewłaściwego użytkowania.
Odpowiedzialność: Pozew o odszkodowanie za szkody wynikłe z niewłaściwego użytkowania maszyny (art. 471 Kodeksu cywilnego).

4) Nieprzestrzeganie terminów:
Błąd: Opóźnienia w realizacji projektu wynikające z zaniedbań w zarządzaniu czasem.
Konsekwencja: Straty finansowe klienta wynikające z opóźnień w uruchomieniu linii produkcyjnej.
Odpowiedzialność: Pozew o odszkodowanie za straty finansowe wynikające z opóźnień (art. 471 Kodeksu cywilnego).

5) Niewłaściwe materiały i komponenty:
Błąd: Użycie niewłaściwych lub niskiej jakości materiałów i komponentów w projektach maszyn.
Konsekwencja: Szybsze zużycie maszyn, częste awarie i konieczność kosztownych napraw.
Odpowiedzialność: Pozew o odszkodowanie za straty finansowe związane z naprawami i wymianą części (art. 471 Kodeksu cywilnego).

6) Nieodpowiednie szkolenie użytkowników:
Błąd: Niedostarczenie odpowiedniego szkolenia dla użytkowników maszyn.
Konsekwencja: Niewłaściwe użytkowanie maszyn, prowadzące do wypadków lub uszkodzeń.
Odpowiedzialność: Roszczenia odszkodowawcze za szkody wynikłe z braku przeszkolenia (art. 471 Kodeksu cywilnego).

7) Nieprzestrzeganie specyfikacji klienta:
Błąd: Niezastosowanie się do specyfikacji technicznych określonych przez klienta.
Konsekwencja: Maszyna nie spełnia oczekiwań lub wymagań, co prowadzi do jej niewłaściwego funkcjonowania.
Odpowiedzialność: Pozew o odszkodowanie za straty związane z nieodpowiednią realizacją projektu (art. 471 Kodeksu cywilnego).

8) Niewłaściwe oznakowanie maszyn:
Błąd: Brak odpowiedniego oznakowania ostrzegawczego na maszynach – niby błachostka a jednak.…
Konsekwencja: Użytkownicy mogą nie być świadomi potencjalnych zagrożeń, co prowadzi do wypadków.
Odpowiedzialność: Pozew o odszkodowanie za szkody wynikające z braku ostrzeżeń (art. 471 Kodeksu cywilnego).

9) NAWET… Nieodpowiednie zarządzanie projektem:
Błąd: Brak odpowiedniego zarządzania projektem, w tym kontrola jakości i harmonogramu prac.
Konsekwencja: Przestoje produkcyjne, dodatkowe koszty oraz niedotrzymanie terminów dostaw.
Odpowiedzialność: Pozew o odszkodowanie za straty finansowe i utracone korzyści wynikające z opóźnień i błędów w zarządzaniu projektem (art. 471 Kodeksu cywilnego).

Podsumowując krótko… 

Studia się już skończyły. Teraz jest praca i prawdziwe życie a w życiu niestety za swoje błędy się płaci. Wiadomo, że sądy nie działają jakoś ekstra szybko – ale to plus i minus. Bo kto chciałby być ciągany po sądach przez kolejne lata.

Każde z potencjalnych przewinień trzeba najpierw udowodnić – wiadomo. Niekoniecznie musi być to łatwe – oczywiście. Pewnie dlatego raczej rzadko słyszy się o tego typu sprawach i jednocześnie powoduje to tak małą świadomość potencjalnego problemu.

Jeśli jednak jesteś inżynierem i podejrzewasz, że Twoja praca może nie przynieść oczekiwanych przez klienta, pracodawcę czy zleceniodawcę rezultatów to przyłóż się do niej bardziej, doucz się albo po prostu odpuść. Machnięcie ręką na problem i przyjęcie podejścia, że jakoś to będzie bo to nie Ty zapłacisz za Swoje błędy jest najgorszą możliwą taktyką.

W najlepszym wypadku ktoś może dochodzić zwrotu kosztów za popełnione przez Ciebie błędy.

W najgorszym – Twoje olewactwo spowoduje czyjąś krzywdę.

Przemyślcie to…

A za tydzień powiem Wam jak zrobić by błędy się jednak nie zdarzały. A jak już się zdarzą to jak zabezpieczyć się przed ich negatywnymi konsekwencjami.

A tymczasem… to tyle na dziś.

Jeśli się Wam podobało to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie.

A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł Skazani na Konstrukcję. Jakie BŁĘDY inżyniera pakują za KRATY? | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Zapraszam do subskrybowania kanału i oglądania (lub słuchania) dzisiejszego odcinka.

Na podstawie tego o czym wspomniałem ostatnio można wskazać szereg powodów, dla których sytuacja z robotyzacją w Polsce wygląda tak, jak wygląda.

Oto najważniejsze z nich (szeregując je już od razu wg. Narzeczonego ostatnio schematu):

Niska gęstość robotów przemysłowych

W Polsce na 10 000 pracowników przypada około 70 robotów, co jest znacznie poniżej poziomu najbardziej zaawansowanych krajów jak Korea Południowa (932 robotów) czy Niemcy (370 robotów)​​.

Niskie wydatki na badania i rozwój (R&D)

Wydatki na R&D w Polsce stanowią mniej niż 1,5% PKB, co jest poniżej średniej dla krajów OECD wynoszącej około 2,5%​​. Niskie inwestycje w badania i rozwój ograniczają możliwości wdrażania nowych technologii.

Niedostateczny poziom innowacyjności

Ktoś miałem szefa i on powiedział mi coś bardzo mądrego. Mianowicie – Ludzie nie żyją z patentów a z obchodzenia ich. I ja się z tym zgadzam w pełni – dlatego też m.in. nie patentujemy w NIXAL większości naszych rozwiązań mimo, że spokojnie spełniłyby one wymagane do uzyskania patentu kryteria. No ale wracając. Polska ma bardzo niski poziom rejestrowanych patentów w dziedzinie robotyki, co świadczy o niskim poziomie innowacyjności w tym obszarze. Brak znaczących producentów robotów w kraju również wpływa na ten wskaźnik​​.

W Polsce brak jest silnego wsparcia rządowego

Brak jest intensywnych programów rządowych wspierających rozwój technologii robotycznych na miarę strategii takich jak „Industrie 4.0” w Niemczech czy „Made in China 2025” w Chinach​​.

Niski poziom edukacji i kwalifikacji w dziedzinach technicznych

Chociaż Polska ma (naprawdę i wbrew pozorom) całkiem solidny system edukacji to jednak brakuje specjalistycznych programów szkoleniowych i kursów w dziedzinie robotyki i automatyzacji, co utrudnia rozwój technologii i kompetencji w tym obszarze​​.

Niski poziom digitalizacji przemysłu

to bardziej efekt niż powód ale z racji, że spirala ta się nakręca to może być to jednym i drugim. Polska nie jest liderem w cyfryzacji przemysłu, co ogranicza możliwości wdrażania zaawansowanych technologii robotycznych. Kraje takie jak Estonia czy Finlandia znacznie przewyższają Polskę w zakresie infrastruktury cyfrowej​​.

Struktura gospodarki

Polska ma mniejszy i mniej zaawansowany sektor przemysłowy w porównaniu do krajów takich jak Niemcy czy Japonia, co zmniejsza zapotrzebowanie na robotyzację. Przemysł w Polsce stanowi około 20% PKB, podczas gdy w Niemczech jest to około 30%​​.

Niskie koszty pracy

W Polsce koszty pracy są znacznie niższe niż w krajach takich jak Szwajcaria czy Norwegia, co zmniejsza motywację przedsiębiorstw do inwestowania w robotyzację, gdyż koszty pracy są stosunkowo tanie​​. Czyli fajnie, bo wzgędnie łatwo jest ściągać nowych inwestorów ale już dużo trudniej jest ich namówić od tego by inwestowali w roboty, których stopa zwrotu w Polsce jest większa niż mogłaby być gdyby koszty pracy były wyższe. Czyli tak źle i tak niedobrze.

Jakie więc są perspektywy na najbliższe lata?

1) Wszystkie dostępne dane mówią, że w Polsce w dalszym ciągu utrzymywać się będzie stopniowy wzrost PKB i powinno się też przełożyć na bardziej intensywne inwestycje w robotyzacje. głównie ze względu na rosnącą konkurencję na rynkach międzynarodowych oraz potrzebę zwiększenia efektywności produkcji.

2) Wsparcie ze strony Unii Europejskiej. Polska może skorzystać ze wsparcia finansowego i programów Unii Europejskiej ukierunkowanych na rozwój innowacji i technologii, co może przyspieszyć proces robotyzacji. W końcu przed nami ostatni budżet unijny z którego będziemy jeszcze bardziej brać niż do niego dawać. Zastój inwestycji spowodowany brakiem nowych programów wsparcia w ostatnich latach jest aż nadto widoczny – szczególnie w sektorze MŚP. Pozostaje liczyć, że ten nadchodzący budżet zostanie przez przedsiębiorstwa w Polsce dobrze wykorzystany.

3) Zwiększenie liczby inicjatyw rządowych – czyli w sumie trochę temat powiązany ale trochę nie. Możliwe jest wprowadzenie nowych inicjatyw rządowych wspierających automatyzację i robotyzację, zwłaszcza w kontekście planów modernizacji gospodarki i transformacji cyfrowej. Możliwe… bo jak miałoby to wyglądać tak jak głośno zapowiadana „ulga na robotyzację” to trochę szkoda na to czasu. Było o tym sporo w internetach a ostatecznie nie znam ani jednej firmy, która z tego skorzystała. Bo jak to w Polsce – procedura okazała się trudno, zabrakło wytycznych i w ogóle to jakieś te zwroty takie małe były. Liczmy więc, że gdy już będzie trzeba postawić w fabryce Izery 1000 robotów to Polski rząd przypomni sobie o tym, żeby stworzyć jakiś program dofinansować i dofinansować sam siebie a przy okazji szereg przedsiębiorstw, które będą mogły na tym skorzystać. Może tym razem się uda.

4) Zmiany demograficzne czyli coś o czym już mówiłem a nawet poświęciłem temu specjalny odcinek. Starzejące się społeczeństwo i spadająca liczba osób w wieku produkcyjnym mogą zmusić i zmuszą firmy do poszukiwania alternatywnych rozwiązań, takich jak robotyzacja, w celu zaspokojenia potrzeb produkcyjnych. Alternatywą jest tylko zamknięcie fabryk lub wywiezienie ich za granicę – a na to nasz kraj i nasze PKB nie może sobie w najbliższych latach pozwolić.

Czyli jak zawsze – są dwa uda. Uda się albo się nie uda.

Jest w Polsce kilka sportów narodowych. Piłka nożna, spór o racje, krytykowanie innych i porównywanie się z innymi. A za granicą mamy Niemców.

Abstrahując od wszystkich zaszłości i polityki, którą się nie param – Niemcy są jedną z największych gospodarek świata. Prawdopodobnie największą w Europie. Jednocześnie to właśnie Niemcy mają największy w Europie wskaźnik zagęszczenia robotyzacji.

Co więc takie zrobili dobrze, a my trochę gorzej, że do tego doszło.

Aby zrozumieć, dlaczego poziom robotyzacji w Polsce jest znacznie niższy w porównaniu do Niemiec, warto spojrzeć na rozwój obu krajów z perspektywy ostatnich 50 lat – realnie to mniej więcej właśnie 50-60 lat temu roboty zaczęły się na dobre pojawiać w przemyśle. Wtedy nasz poziom był więc, mniej więcej, najpewniej równy.

1. Różnice historyczne i polityczne – niestety nie da się tego uniknąć

Polska to Okres PRL (1945-1989): Polska znajdowała się pod wpływem Związku Radzieckiego, co wiązało się z centralnie planowaną gospodarką, ograniczonym dostępem do nowoczesnych technologii i niewielkimi możliwościami rozwoju prywatnego sektora przemysłowego.

Transformacja ustrojowa (1989): Po upadku komunizmu, Polska przeszła trudny okres transformacji gospodarczej, który obejmował prywatyzację państwowych przedsiębiorstw, restrukturyzację gospodarki i zmiany systemowe. Żyłem w tych czasach i dopiero patrząc na nie z perspektywy czasu widać jaki to był dziki zachód.

Niemcy:

Podział Niemiec (1945-1990): Po II wojnie światowej Niemcy zostały podzielone na RFN (zachodnie Niemcy) i NRD (wschodnie Niemcy). RFN szybko stała się jednym z najbogatszych krajów świata, intensywnie inwestując w nowoczesne technologie i przemysł.

Zjednoczenie (1990): Po zjednoczeniu, Niemcy nadal były potęgą gospodarczą z silnym sektorem przemysłowym, zaawansowaną infrastrukturą i dużymi inwestycjami w badania i rozwój.

2 Pole porównawcze to – Ekonomia i polityka gospodarcza

Polska:

Brak długoterminowych inwestycji: Przez wiele lat po transformacji ustrojowej Polska borykała się z problemami gospodarczymi, takimi jak wysokie bezrobocie, inflacja i niskie inwestycje w nowoczesne technologie.

Niższe nakłady na R&D: Polska tradycyjnie inwestuje mniej w badania i rozwój w porównaniu do krajów zachodnich, co wpływa na niższy poziom innowacyjności i wolniejszy rozwój technologii robotycznych.

Niemcy:

Silna gospodarka przemysłowa: Niemcy mają długą tradycję silnego sektora przemysłowego, który stanowi istotną część ich PKB. Inwestycje w nowoczesne technologie i automatyzację są tam standardem od dekad.

Wysokie nakłady na R&D: Niemcy są jednym z liderów w inwestycjach na badania i rozwój, co przekłada się na dużą liczbę patentów i innowacji technologicznych.

3. Struktura gospodarki

Polska:

Mniejszy sektor przemysłowy: Choć przemysł stanowi ważną część polskiej gospodarki, jest on mniejszy i mniej zaawansowany technologicznie w porównaniu do niemieckiego.

Koszty pracy: Relatywnie niższe koszty pracy w Polsce zmniejszają motywację do automatyzacji i robotyzacji, gdyż tradycyjna siła robocza jest tańsza.

Niemcy:

Zaawansowany sektor przemysłowy: Niemcy posiadają dobrze rozwinięty sektor przemysłowy, z silnymi branżami motoryzacyjną, elektroniczną i maszynową, które są intensywnie zrobotyzowane.

Wysokie koszty pracy: Wysokie koszty pracy w Niemczech zwiększają opłacalność inwestycji w robotyzację jako sposób na obniżenie kosztów produkcji.

4. Wsparcie rządowe i polityka technologiczna

Polska:

Brak długoterminowych strategii: Do niedawna w Polsce brakowało (o ile założymy, że dalej nie brakuje) długoterminowych strategii wspierających rozwój robotyzacji i automatyzacji, co opóźniło rozwój tych technologii.

Ograniczone wsparcie finansowe: Wsparcie rządowe dla robotyzacji było ograniczone, zarówno pod względem finansowania, jak i ulg podatkowych czy dotacji.

Niemcy:

Industrie 4.0: Niemcy prowadzą ambitną strategię Industrie 4.0, która wspiera cyfryzację i robotyzację przemysłu poprzez szerokie wsparcie finansowe, regulacje i inicjatywy badawczo-rozwojowe.

Dotacje i ulgi podatkowe: Niemcy oferują szerokie wsparcie dla firm inwestujących w nowoczesne technologie, w tym dotacje i ulgi podatkowe.

5. Infrastruktura i edukacja

Polska:

Niedostateczna infrastruktura technologiczna: Polska stopniowo modernizuje swoją infrastrukturę technologiczną, ale nadal jest ona mniej zaawansowana w porównaniu do Niemiec. Choć już naprawdę nie musimy się wstydzić.

Edukacja techniczna: System edukacji technicznej w Polsce nie jest tak rozwinięty jak w Niemczech, co wpływa na mniejszą liczbę wykwalifikowanych specjalistów w dziedzinie robotyki i automatyzacji.

Niemcy:

Zaawansowana infrastruktura technologiczna: Niemcy mają bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturę technologiczną, w tym szerokopasmowy internet i technologie 5G.

Dualny system edukacji: Niemcy posiadają skuteczny system dualnego kształcenia, który łączy edukację teoretyczną z praktycznym doświadczeniem w przemyśle, co dostarcza wykwalifikowaną kadrę dla sektora technologicznego.

Podsumowując

Niski poziom robotyzacji w Polsce w porównaniu do Niemiec jest wynikiem różnic w historii politycznej, poziomie inwestycji w badania i rozwój, strukturze gospodarki, wsparciu rządowym, oraz infrastrukturze technologicznej i edukacyjnej. Przez ostatnie 50 lat Niemcy konsekwentnie rozwijały swoje zdolności technologiczne i przemysłowe, podczas gdy Polska musiała przechodzić przez trudny okres transformacji gospodarczej, co spowolniło tempo rozwoju robotyzacji.

Można jednak z tego wyciągnąć jeszcze jeden wniosek i mam nadzieję, że został on przez Was zauważony – W Niemczech ma się wrażenie, że przemysł jest istotny. Po prostu.

Skonstruowany pod to jest system zachęt, dotacji, wsparcia finansowego inwestycji a nawet infrastruktura i system edukacji.

Z tego nasuwa się prosty wniosek – tak długo jak w Polsce nie zacznie się myśleć o nadchodzących zmianach na rynku pracy i koniecznej robotyzacji odgórnie, tak dugo nie mamy co marzyć o tym by dogonić potęgi pod kątem wskaźnika robotyzacji.

Przedsiębiorcy (szczególnie MŚP) prawdopodobnie nie pokonają sami stojących przed nimi wyzwań inwestycyjnych i w znacznej części odklepią matę aniżeli zdecydują się na poniesienie wielomiliononych inwestycji bez wsparcia.

Na wielu polach nie mamy się absolutnie czego wstydzić jako kraj – jeśli chodzi o kwalifikacje, infrastukturę jest naprawdę mega dobrze. Można nawet założyć, że obecny niski poziom robotyzacji w Polsce jest spowodowany czynnikami historycznymi na które nikt z obecnie rządzących i pracujących polaków nie miał wpływu.

Ale to co wydarzy się dalej – zależy już tylko od tego co będzie działo się teraz.

Bo jeśli nie nadgonimy w robotyzacji to za chwilę będziemy za drogim krajem by ktoś chciał tu inwestować. A resztę czarnych wizji to już zostawię na kiedy indziej – liczmy, że się nie spełnią. Bo bez sensownego programu dobijemy może do 100 robotów na 10 tyś pracowników – może trochę więcej. Ale nie ma mowy o ściganiu się z gospodarkami, które są odgórnie na tym polu wspierane przez swoje rządy. Nie da się w końcu wygrać z kimś kto gra na kodach na nieśmiertelność.

Wiecie więc już co trzeba zrobić aby polska się zrobotyzowała.

I to tyle na dziś.

Jeśli się Wam podobało to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie. A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł Wyścig Robotyzacji. Uda Się Czy Nie Uda? | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Jak widać – pod kątem scenerii dalej swoimy w miejscu ale już tuż tuż… zaraz czeka nas większa zmiana. A tymczasem, w ostatnim odcinku szukaliśmy odpowiedzi na pytanie – U mnie czy u Ciebie? Czyli kiedy integrator powinien zbudować (i przetestować) system najpierw u siebie a kiedy lepiej jest to robić od razu bezpośrednio u klienta. Odcinek ten nie dał Wam gotowej odpowiedzi jak to powinno wyglądać w przypadku Waszej inwestycji – niezależnie od tego czy jesteście Inwestorem czy Wykonawca. Te same aspekty mogą bowiem przemawiać za jednym i drugim rozwiązaniem – wszystko jest kwestią konkretnej sytuacji.

Dowiedzieliście się natomiast:

1. Kiedy realizacja bezpośrednio u Klienta może przyspieszać a kiedy jedynie spowolni prace?
2. Czy lepiej złożyć u siebie i wieźć przez kraj nadgabaryt czy lepiej złożyć to dopiero na miejscu?
3. W jaki sposób montaż na miejscu, u Klienta, może wpłynąć pozytywnie na aspekty serwisowe? oraz
4. Jakie są korzyści i zagrożenia płynące z obu typów montażu?

Tymczasem dziś zmieniamy temat i poruszamy zagadnienie bardziej ogólne.

Natchnęło mnie do tego bardzo mądre zdanie, które kiedyś usłyszałem a brzmiało ono mniej więcej tak…

Polska jest jednym z najlepszych krajów do opracowywania innowacji ale jednocześnie jednym z najgorszych do ich wdrażania.

Dziś na pewno nie poruszę wszystkich powodów dla których tak akurat jest ale chciałbym poszukać odpowiedzi na kilka innych pytań. Czyli jak to w sumie jest z tą innowacyjnością polskiej gospodarki na tle świata i europy. Jak to wygląda w robotyzacji? Jakie czynniki są brane w ogóle pod uwagę przy ocenie krajów pod tym kątem. I kilka innych.

Zaczynajmy więc odcinek o roboczym tytule.

Robotyzacacja i innowacje w Polsce na tle świata.

Zacznijmy więc od końca – czyli odpowiedzmy sobie na pytanie, jakie wskaźniki brane są w ogóle pod uwagę przy ocenie innowacyjności (z naciskiem oczywiście na robotyzację) danej gospodarki.

Rynek robotyzacji na świecie klasyfikowany jest według różnych kryteriów, które pozwalają ocenić stopień zaawansowania robotyzacji w poszczególnych krajach. Oto główne kryteria, które są brane pod uwagę:

1. Gęstość robotów przemysłowych

Gęstość robotów przemysłowych mierzy liczbę robotów na 10 000 pracowników w sektorze przemysłowym. Jest to jedno z najważniejszych i najczęściej używanych kryteriów do oceny poziomu robotyzacji.

2. Wydatki na badania i rozwój (R&D)

Wysokość inwestycji w badania i rozwój technologii robotycznych i automatyzacji jest kluczowym wskaźnikiem potencjału i zaawansowania danego kraju w dziedzinie robotyzacji.

3. Poziom innowacyjności

Poziom innowacyjności w gospodarce, mierzony np. liczbą patentów w dziedzinie robotyki i technologii pokrewnych, także stanowi istotne kryterium klasyfikacyjne.

4. Polityka i wsparcie rządowe

Wsparcie rządowe dla robotyzacji, w tym subsydia, ulgi podatkowe oraz strategie rozwoju technologicznego, wpływają na szybkość i zakres wdrażania robotów.

5. Edukacja i kwalifikacje pracowników

Jakość i dostępność edukacji w dziedzinie inżynierii, technologii informacyjnych oraz specjalistycznych kursów z robotyki są kluczowe dla rozwoju robotyzacji.

6. Poziom digitalizacji

Stopień cyfryzacji przemysłu i infrastruktury cyfrowej w kraju również jest ważnym czynnikiem, który wpływa na możliwości wdrażania zaawansowanych technologii robotycznych.

7. Rozwinięcie sektora przemysłowego

Kraje o dużym i rozwiniętym sektorze przemysłowym mają zazwyczaj większą potrzebę i zdolność do wdrażania robotów przemysłowych.

8. Koszt pracy

W krajach o wysokich kosztach pracy istnieje większa motywacja do zastępowania pracowników robotami, aby obniżyć koszty produkcji.

9. Infrastruktura technologiczna

Dostępność nowoczesnej infrastruktury technologicznej, w tym sieci 5G i Internetu rzeczy (IoT), sprzyja wdrażaniu zaawansowanych systemów robotycznych.

Przykłady krajów o różnym poziomie robotyzacji:

• Kraje o wysokim stopniu robotyzacji to m.in. Korea Południowa, Niemcy, Japonia, Singapur. Te kraje charakteryzują się wysoką gęstością robotów przemysłowych oraz znacznymi inwestycjami w R&D.
• Kraje o średnim stopniu robotyzacji: USA, Chiny. Mimo dynamicznego wzrostu, wciąż nie osiągnęły poziomu najbardziej zaawansowanych krajów, jednak są na dobrej drodze.
• Kraje o niskim stopniu robotyzacji: Kraje rozwijające się, które dopiero zaczynają inwestować w robotyzację i mają niższą gęstość robotów przemysłowych.

Analiza tych kryteriów pozwala na ocenę i klasyfikację krajów pod względem zaawansowania robotyzacji oraz zrozumienie dynamiki rozwoju technologii robotycznych na świecie.

Ale przyjrzyjmy się trochę dokładniej jak to wygląda we wszystkich kryteriach.

Aby dostarczyć najbardziej aktualne i dokładne dane dla poszczególnych krajów według każdego z dziewięciu kryteriów, podaję dostępne informacje z różnych źródeł, które mogą się różnić w zależności od roku publikacji. Wartości te mogą być przedstawione jako przybliżone wskaźniki na podstawie ostatnich dostępnych danych.

1. Gęstość robotów przemysłowych (czyli wartość liczona jako liczba robotów na 10 000 pracowników)

Korea Południowa: 932 robotów na 10 000 pracowników (2022)

Singapur: 605 robotów na 10 000 pracowników (2022)

Japonia: 390 robotów na 10 000 pracowników (2022)

Wg. ostatnich danych ten sam wskaźnik dla Polski wynosi ok 70.

Polska ma oczywiście stosunkowo niską gęstość robotów przemysłowych w porównaniu do najbardziej zaawansowanych krajów europejskich. Wysoka gęstość robotów w krajach takich jak Niemcy (ok 370) czy Szwecja (274) lub Dania (230) jest wynikiem intensywnych inwestycji w automatyzację i robotyzację przemysłu, zwłaszcza w sektorach takich jak motoryzacja i elektronika. Więcej jednostek w przemyśle, w przeliczeniu na 10 000 pracowników mają nawet małe Czechy – ale tam akurat wynika to z faktu, że znaczna część ich PKB jest uzależniona od automotive.

Kryterium nr 2 to Wydatki na badania i rozwój (R&D) jako procent PKB

Izrael: 5.44% PKB (2022)

Korea Południowa: 4.81% PKB (2022)

Szwecja: 3.53% PKB (2022)

Wg. Różnych źródeł w Polsce wartość ta wynosi niecałe 1,5% PKB i jest poniżej wartości średniej dla krajów OECD, która jest o 1 pkt procentowy większa.

3. Poziom innowacyjności (liczba patentów w dziedzinie robotyki)

Japonia: 7,200 patentów rocznie (dane z 2021)

Stany Zjednoczone: 3,400 patentów rocznie (dane z 2021)

Niemcy: 2,600 patentów rocznie (dane z 2021)

W Polsce są to wartości grubo poniżej stu. A raczej dalibyśmy radę policzyć to na palcach rąk i ew. Nóg.

Na obronę (choć nie wiem czy właściwie) naszego kraju należy dodać, że w Polsce nie ma siedziby żadnego znaczącego producenta robotów, który mógłby swoją obecnością stymulować działalność naukową w tym obszarze.

4. Polityka i wsparcie rządowe (strategia rozwoju technologii robotycznych). To miara dość subiektywna, która ocenia istniejące programy wspierające pod kątem ich intensywności i realnego wpływu na rozwój gospodarki. I tak mamy:

Chiny: Strategia „Made in China 2025” wspiera rozwój robotyki

Niemcy: Z powstała tam ideą”Industrie 4.0″ inicjatywa wspierająca automatyzację i robotyzację

Korea Południowa: Polityka wspierająca rozwój technologii, m.in. robotyki, poprzez dotacje i ulgi podatkowe

5. Edukacja i kwalifikacje pracowników (jakość i dostępność edukacji technicznej)

Niemcy: Jako kraj mający bardzo rozwinięty system dualnego kształcenia technicznego oraz wysoki poziom inżynierii

Japonia czyli znany na całym świecie Wysoki poziom edukacji w dziedzinach technicznych i inżynierskich

Finlandia: Doskonały system edukacji, nacisk na technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT)

6. Poziom digitalizacji (infrastruktura cyfrowa i IoT)

Estonia: Lider w e-administracji i cyfryzacji (wskaźnik DESI: 72.4 w 2022)

Finlandia: Wysoki poziom cyfryzacji i infrastruktury IoT (wskaźnik DESI: 72.3 w 2022)

Korea Południowa: Zaawansowana infrastruktura 5G i IoT, wskaźnik wysokiej cyfryzacji

7. Rozwinięcie sektora przemysłowego (skalę i zaawansowanie sektora przemysłowego)

Niemcy: Przemysł stanowi około 30% PKB (2022)

Japonia: Przemysł stanowi około 27% PKB (2022)

Chiny: Przemysł stanowi około 37% PKB (2022)

Dla porównania w Polsce Przemysł stanowi, wg. Różnych danych, ok 20% PKB. Z punktu widzenia zachodzących zmian w gospodarkach globalnych to zarówno zła, jak i poniekąd dobra wiadomość.

8. Koszt pracy – no bo wysokie koszty pracy motywują do robotyzacji.

Szwajcaria: Średnie wynagrodzenie roczne około 86,000 USD (2022)

Norwegia: Średnie wynagrodzenie roczne około 75,000 USD (2022)

Dania: Średnie wynagrodzenie roczne około 70,000 USD (2022)

W Polsce są to wartości, mniej więcej 4x mniejsze więc poniekąd jest to powód dla którego robotyzacja w Polsce nie postępowała dotąd w takim tempie jak w innych, bogatszych krajach.

9. Infrastruktura technologiczna (dostępność nowoczesnej infrastruktury technologicznej)

Korea Południowa: Lider w implementacji 5G, szerokopasmowy internet o wysokiej przepustowości

Japonia: Zaawansowana infrastruktura technologiczna, szerokopasmowy internet i 5G

I tak samo Szwecja: Wysoki poziom infrastruktury technologicznej, szerokopasmowy internet

Wymieniłem Wam więc 9 kryteriów, które są najczęściej brane pod uwagę przy ocenie innowacyjności lub stopnia robotyzacji i automatyzacji poszczególnych gospodarek.

W żadnym z wymienionych kryteriów nasz kraj nie jest liderem ani nawet nie znajduje się w top3.

Np. Niskie zagęszczenie robotyzacji, na którym chciałbym się skupić, jest powodowane takimi kwestiami jak koszty inwestycji, struktura gospodarki, koszty pracy itd itp.

Przyglądając się tym aspektom z bliska łatwiej będzie nam zrozumieć dlaczego w Polsce teraz jest jak jest i czy to zmieni się w najbliższym czasie.

Ale o tym powiem Wam już za tydzień – gdy mój głos będzie nieco lepszy. Więc chwilowo, ze względów zdrowotnych, to tyle na dziś. Jeśli się Wam podobało to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie.

A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł Robotyzacja Świata. Dlaczego Polska Zostaje w Tyle? | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Kręcimy znowu na wariata bo akurat dopiero co wróciłem z gościnnych występów u Klienta na drugim końcu polski. I to własnie konieczność pojechania na instalacje na drugi koniec kraju spowodowała, że w ostatniej chwili zmieniłem plan na to o czym dziś będziemy mówić.

Kilkukrotnie zdarzało mi się wspominać o tym, że są sytuacje w których, jako wykonawca czy też integrator zmuszeni byliśmy budować linię, maszynę lub stanowisko, od samego początku na zakładzie klienta. I dziś będzie właśnie o tym zjawisku.

Zapraszam Was więc na odcinek o roboczym tytule:

U mnie czy u Ciebie? Czyli kiedy integrator powinien zbudować system u siebie a kiedy lepiej jest to robić bezpośrednio u klienta.

I od razu na początek wprowadźmy pewne wyjaśnienie. Gdy mówię o tym, że system powstaje od zera u klienta to faktycznie mam na myśli sytuacje w której to do klienta zjeżdżają wszystkie komponenty by tam rozpoczęło się żmudne skręcanie wszystkiego od pojedynczych śrubek, dopasowywanie i późniejsze testy. Producent musi tam zatem wysłać narzędzie, zespół i wszystko co tylko niezbędne aby wszystkie te operacje mogły się zadziań.

Zacznijmy więc może od prostego uporządkowania czyli ustalenia co wpływa na decyzję o tym gdzie montaż będzie lub powinien się odbywać. Decyzja o montażu stanowisk zrobotyzowanych i linii produkcyjnych bezpośrednio u klienta czy najpierw u integratora systemów zależy od kilku kluczowych czynników:

1) Wielkość i złożoność systemu

Duże, złożone systemy mogą (ale wcale nie muszę) wymagać składania w miejscu docelowym z powodu trudności z transportem. Mniejsze, modułowe systemy często można złożyć u integratora, przetestować, a następnie przetransportować w całości lub w większych częściach – choć i od tego założenia można znaleźć wyjątki.

2) Dostępność przestrzeni

Jeśli u klienta brakuje miejsca do montażu i testowania dużych systemów, może być konieczne przeprowadzenie tych etapów w zakładzie integratora. Oczywiście to miejsce w przyszłości musi się znaleźć ale może jeszcze stoją tam regały, budynek jeszcze się buduje albo odbywa się w tym miejscu inna produkcja.

3) Testowanie i walidacja

Montaż u integratora umożliwia dokładniejsze testowanie i optymalizację systemu przed jego dostarczeniem. To może skutkować mniejszą ilością problemów po instalacji na miejscu. U klienta, pod czujnym okiem wielu specjalistów jest to dużo trudniejsze i dużo bardziej stresujące zajęcie,

4) Koszty transportu i logistyka

Koszty i logistyka transportu zmontowanego systemu mogą być znaczące, zwłaszcza gdy odległości są duże lub np. Urządzenie jest nadgabarytem. W takich przypadkach montaż na miejscu może być bardziej opłacalny. I od razu zalecam – jeśli macie możliwość rozebrać nadgabaryt na mniejsze części – zróbcie to. Tego typu konstrukcje złożone generują pierdylion problemów – to, że coś zmieści się na drodze krajowej wcale nie znaczy, że musi wejść przez bramę u klienta,

5) Zmiany i modyfikacje

Montaż u klienta umożliwia łatwiejsze wprowadzanie zmian i dostosowań do specyficznych warunków na miejscu instalacji. Jest to szczególnie istotne, gdy istnieją unikalne wymagania dotyczące procesu produkcyjnego lub wymóg bardzo dokładnej integracji z technologią,

6) Ryzyko i bezpieczeństwo

czyli to o czym już poniekąd wspomniałem. Transport dużej, skomplikowanej maszynerii może wiązać się z ryzykiem uszkodzeń. Montaż na miejscu eliminuje niektóre z tych ryzyk, choć wymaga solidnej logistyki i planowania.

7) Czas realizacji projektu

Montaż bezpośrednio u klienta może (ale nie musi) skrócić czas realizacji projektu, jeśli integrator jest w stanie szybko zainstalować i uruchomić system. W przypadku montażu u integratora, dodatkowy czas może być potrzebny na transport i ponowną instalację – i warto ten czas od razu zaplanować w harmonogramie. W tym czas na ponowne testy po ponownym złożeniu systemu lub urządzenia.

Podsumowując…

decyzja zależy od specyfiki projektu, priorytetów klienta, logistycznych i ekonomicznych aspektów projektu. Często zaleca się, aby wstępne składanie i testowanie odbywało się u integratora, a finalny montaż i uruchomienie systemu na miejscu u klienta, aby zoptymalizować procesy i zminimalizować ryzyko.

No ale… W jakiej sytuacji montaż od samego początku, nawet skomplikowanych maszyn i stanowisk, warto prowadzić od razu u Klienta?

1) Niestandardowa integracja

Gdy linia produkcyjna lub stanowisko robotyczne muszą być ściśle zintegrowane z istniejącymi systemami u klienta, co wymaga dostosowań i ciągłych modyfikacji podczas instalacji.

2) Wymagania przestrzenne

W przypadkach, gdzie przestrzeń produkcyjna ma nietypowe wymiary lub specyficzne ograniczenia, które mogą nie być łatwo replikowalne w zakładzie integratora. Montaż na miejscu pozwala na precyzyjne dopasowanie systemu do danej przestrzeni. Ale też w drugą stronę – gdy po prostu integrator nie posiada wymaganej ilości miejsca. Choć tu należałoby się też zastanowić z czego to wynika – montaż u Klienta może też być bowiem jakąś formą utrudnienia dla codziennej działalności Klienta,

3) Logistyka i koszty transportu

Gdy transport złożonych maszyn jest skomplikowany lub nieopłacalny ze względu na wielkość, wagę lub trudności zabezpieczenia komponentów, montaż bezpośrednio u klienta eliminuje te problemy.

4) Testowanie w realnych warunkach

Montaż u klienta pozwala na testowanie systemów w rzeczywistych warunkach operacyjnych, co jest szczególnie ważne w branżach, gdzie warunki produkcyjne mają kluczowe znaczenie dla procesów – choć akurat trudno jest mi znaleźć wiele takich przypadków, które dotyczyłyby precyzyjnych urządzeń,

5) Optymalizacja czasu

Gdy projekt ma ścisłe ramy czasowe, montaż bezpośrednio na miejscu może skrócić ogólny czas realizacji projektu, eliminując potrzebę przewożenia i ponownego montażu. Ale umówmy się – musi się to realnie bilansować z tym o ile montaż prowadzony w ciągłej delegacji, bez dostępu do własnych zasobów produkcyjnych integratora, taki montaż spowalnia,

6) Minimalizacja przestojów produkcyjnych

W przypadku modernizacji istniejących linii produkcyjnych, montaż nowych maszyn bezpośrednio na miejscu może pozwolić na płynne przejście pomiędzy starą a nową konfiguracją, minimalizując czas przestoju.

7) Specyficzne wymogi bezpieczeństwa

W niektórych branżach, istnieją ścisłe przepisy dotyczące bezpieczeństwa i kontroli, które mogą wymagać montażu i testowania systemów na terenie klienta.

W każdym z tych przypadków, decyzja o montażu na miejscu powinna wynikać z dokładnej analizy wymagań projektu, ryzyka, kosztów, oraz możliwości logistycznych i technicznych zarówno klienta, jak i integratora.

Z kolei w drugą stronę…

Montaż maszyny lub stanowiska roboczego najpierw u dostawcy lub integratora jest zalecany w kilku typowych sytuacjach:

1) Testowanie i walidacja

Montaż u integratora umożliwia kompleksowe przetestowanie i walidację systemu w kontrolowanych warunkach, co jest kluczowe dla zapewnienia jego funkcjonalności i niezawodności zanim zostanie zainstalowany u klienta. To pozwala na wykrycie i naprawienie potencjalnych problemów przed finalnym montażem.

2) Dostosowanie i konfiguracja

W przypadku gdy system wymaga skomplikowanego dostosowania lub konfiguracji, wykonanie tego w zakładzie integratora jest łatwiejsze i bezpieczniejsze. Umożliwia to integratorom lepszy dostęp do narzędzi, zasobów i wsparcia technicznego. Nawet ja teraz, nagrywając to dla Was mam w zasięgu wzroku laser, magazyn stali i części zapasowych – z tego wszystkie mogę skorzystać od ręki. Realizując montaż setki kilometrów stąd istotnie wpłynęłoby to na wygodę i szybkość postępów prac,

3) Modułowość i transport

Jeśli system jest zaprojektowany jako modułowy, można go zbudować, przetestować i następnie zdemontować na mniejsze części, które są łatwiejsze do transportu. Montaż wstępny u integratora pozwala na łatwiejsze zarządzanie logistyką i bezpieczny transport.

4) Szkolenia i demonstracje

Umożliwienie klientom odwiedzin u integratora do przeprowadzenia szkoleń i demonstracji na już zmontowanej i działającej maszynie lub stanowisku może być bardziej efektywne i mniej kosztowne niż te same czynności prowadzone w zakładzie klienta

5) Ochrona własności intelektualnej

W niektórych przypadkach, szczególnie w wysoko specjalistycznych lub innowacyjnych projektach, montaż u integratora może służyć lepszemu zachowaniu poufności i ochronie własności intelektualnej przed konkurencją lub samym klientem – co jest zresztą powodem dla którego większość maszyn składana jest właśnie w takim trybie,

6)Koszty i efektywność

Montaż u integratora często okazuje się bardziej kosztowo efektywny, ponieważ cały proces odbywa się w jednym miejscu, co minimalizuje potrzebę zaangażowania zewnętrznych zespołów montażowych i technicznych na miejscu u klienta lub właśnie ciągłą pracę w delegacji i związane z tym koszty – nie tylko finansowe ale też wszystkie wynikające z przemęczenia pracowników.

7) Redukcja ryzyka i niepewności

Przygotowanie systemu u integratora pozwala na lepsze zarządzanie ryzykiem związanym z montażem i uruchomieniem. Wszelkie kwestie techniczne mogą być rozwiązane zanim maszyna dotrze do klienta.

W tych scenariuszach, budowa i wstępne testowanie systemu u integratora przed instalacją u klienta przyczyniają się do wyższej jakości końcowego produktu i zmniejszenia ryzyka problemów po instalacji.

Zatem…

Oto podsumowanie najważniejszych szans i zagrożeń związanych z obiema opcjami montażu u klienta oraz u integratora:

Montaż u klienta – Szanse:

1) Bezpośrednia integracja z istniejącymi systemami

Montaż na miejscu pozwala na dokładne dopasowanie nowego systemu do istniejących linii produkcyjnych i infrastruktury, co może zwiększyć efektywność operacyjną i minimalizować potrzebę dalszych modyfikacji.

2) Dostosowanie do rzeczywistych warunków pracy

Instalowanie i testowanie systemu w warunkach, w których będzie operował, umożliwia lepszą optymalizację procesów i rozwiązywanie problemów na bieżąco, co przekłada się na większą efektywność po uruchomieniu.

3) Dołożyłbym tu jeszcze znajomość systemu

osoby ze strony Klienta zaangażowane w proces montażu mają szansę na bardzo dobre poznanie rozwiązania i z powodzeniem mogą w przyszłości brać udział w jego naprawach i serwisowaniu.

Montaż u Klienta – Zagrożenia:

1) Potencjalne problemy z instalacją

Brak kontrolowanych warunków, takich jak te dostępne u integratora, może prowadzić do problemów w instalacji, co zwiększa ryzyko opóźnień i dodatkowych kosztów.

2) Ograniczenia przestrzenne i logistyczne

Niewystarczająca przestrzeń lub dostęp do potrzebnych narzędzi i technologii na miejscu u klienta może komplikować proces montażu i testowania.

No i… Montaż u integratora – Szanse:

1) Dogłębne testowanie i walidacja

Kompleksowe testowanie systemu w kontrolowanym środowisku zanim trafi do klienta zwiększa prawdopodobieństwo, że wszystkie elementy będą działały poprawnie po instalacji, co minimalizuje ryzyko awarii.

2) Efektywność kosztowa i logistyczna

Złożenie i pierwsze uruchomienie systemu w zakładzie integratora pozwala na bardziej efektywne zarządzanie zasobami, czasem i kosztami, zarówno w kontekście produkcji, jak i transportu gotowego systemu.

Montaż u integratora – Zagrożenia:

1) Problemy z transportem złożonego systemu

Transport dużej i skomplikowanej maszynerii do lokalizacji klienta może być ryzykowny i kosztowny, szczególnie jeśli wymaga specjalistycznych rozwiązań logistycznych.

2) Ograniczona możliwość adaptacji do specyfik lokalnych

System zmontowany i przetestowany w zakładzie integratora może nie uwzględniać wszystkich specyficznych warunków i wymagań, które występują na miejscu u klienta, co może wymagać dodatkowych modyfikacji po instalacji.

Każda z opcji montażu ma swoje zalety i wady, a wybór odpowiedniej metody zależy od specyfiki projektu, wymagań klienta, a także warunków logistycznych i operacyjnych.

Czyli… może pomogłem a może nie.

Na pewno celem moim było pokazanie Wam różnych perspektyw. Więc niezależnie od tego czy jesteście integratorem czy jego klientem – możecie to sobie teraz dobrze przemyśleć pod kątem wszystkich wymienionych przeze mnie szans i zagrożeń.

Będąc klientem, mam nadzieję, że lepiej będziecie teraz rozumieć co wpływa na efektywność pracy integratora i dlaczego czasem coś lepiej jest zrobić w określony sposób, nawet jeśli potrwa to trochę dłużej.

I to tyle na dziś.

Jeśli się Wam podobało to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie. A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł U mnie czy u Ciebie? Jak składane są linie produkcyjne? | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Po 1) Znowu kręcimy w innym miejscu. Jednak to już za chwilę będzie nasza docelowa, nowa miejscówka. Jak widać, ściana już pomalowana. Jest jakieś światło i stół ale brakuje plakatu i kilku innych bajerów, które uczynią to studio nieco ciekawszym. Mogę jedynie zaprosić Was do oglądania kolejnych odcinków – miejmy nadzieję, że całość nabierze barw jak najszybciej,

Po 2) Mamy majówkę – więc siedzę w firmie sam i nagrywam ten odcinek dla Was. Ale też, przede wszystkim, myślę, że w majówkę nikt specjalnie nie chce się zajmować tematyką związaną z automatyzacja i robotyzacją. Wszyscy chcą trochę odpocząć. Więc…

Po 3) i najważniejsze… Dziś będzie tematyka dla mnie całkowicie niecodzienna ale związaną z tym co nieuchronnie czeka niektórych gdy tylko weekend majowy się skończy czyli… dziś będzie mówić o Maturze.

A właściwie to poruszymy temat tego co potem – przynajmniej wg. Mnie.

Zatem, nie przedłużając, przechodzimy do meritum czyli… co robić po maturze jeśli robotyka i technika w ogóle jest jedną z tych rzeczy, które Cię interesują.

Jakoś tak się zdarzyło, że kilkukrotnie poproszono mnie o doradzenie ludziom znajdującym się na tym etapie wyboru ścieżki zawodowej. Poza jednym przypadkiem, moja rada była zawsze taka sama.

Jeśli interesuje Cię to o czym ja mówię na codzień. Jeśli chciałbyś budować urządzenia i wdrażać rozwiązania, które są nie tylko efektywne ale też efektowne. Czy też wreszcie, jeśli wartością jest dla Ciebie sam fakt, że rozwiązanie, które wprawiasz w ruch jest wielkie, skomplikowane i może zrobić człowiekowi krzywdę ale tego nie robi bo jest zrobione mądrze i z głową. W takiej sytuacji ja widzę tylko jedną opcję – po Maturze idź na Mechatronikę.

Prawdą jest, że jest wiele kierunków na których możesz zdobyć część z tej wiedzy, która jest potrzebna aby zajmować się nowymi technologiami z obszaru robotyzacji. Ale w tym odcinku nie o to chodzi by robić ich przegląd. Ja doradzam tu jedynie to co sam uważam za słuszne i co sprawdziłem na sobie. Można się z tym nie zgadzać – oczywiście. Choć za chwile wszystko uzasadnię.

Często mówię o tym, także publicznie, że rekrutując nowe osoby do zespołu nie zwracam uwagi na ich wykształcenie lub jego brak. I to jest, w pewnym sensie prawda. Na pewnych etapach dla Nixal pracowało 2 bardzo dobrych programistów, których edukacja zakończyła się na poziomie matury – i to w żaden sposób nie przeszkodziło im rozwijać swoich umiejętności we własnych zakresie. Ostatecznie też, brak wykształcenia wyższego w żaden sposób nie przekładał się na poziom ich wynagrodzenia. 

Z byciem programistą to już jednak tak jest. Sporo wiedzy można pozyskać już nawet w liceum jeśli ma się dobrego nauczyciela. Następnie trzeba już odsiedzieć Swoje dupogodziny na programowaniu podpierając się googlem – czasami studia mogą tu wręcz przeszkadzać.

Inaczej się jednak sprawy mają jeśli mówimy o konstruowaniu maszyn i urządzeń. Żeby zajmować się tym, niezależnie od jakiej strony i w jakim zakresie (czy to projektując czy programując), niestety, trzeba udać się na studia. Nie znam niestety miejsca w którym możnaby pozyskać niezbędną w tym zakresie wiedzę w odpowiedniej ilości. I tu z pomocą przychodzi właśnie kierunek mechatronika.

Za chwilę wymienię Wam szereg umiejętności które możecie nabyć w trakcie szeregu różnych zajęć teoretycznych i praktycznych a które są niezbędne do tego aby być wszechstronnym inżynierem.

Na wstępie jednak zaprzeczę sam sobie.

Mechatronika, ani zapewne żaden inny kierunek na polibudzie (choć może jest taki o którym nie wiem i coś się w tej kwestii zmieniło – choć wątpię) nie zapewni Wam umiejętności poziomie oczekiwanym przez rynek i pracodawców. Zaliczenie najważniejszych przedmiotów na 5.0 nie spowoduje, że staniecie się zaraz po studiach inżynierami z 5 cyfrową pensją netto.

Studia służą zupełnie czemu innemu – mają pokazać Wam inną perspektywę. Taką, której do tej pory nie widzieliście będąc w liceum czy technikum. Przede wszystkim jednak, wartość ze studiowania jest tym większa, im więcej rzeczy jesteście w stanie poznać i im szerzej zgłębić daną dziedzinę czy zagadnienie.

Można się ze mnę nie zgadzać ale to jest wg. Mnie właśnie istotna przewaga Mechatroniki nad kierunkami takimi jak Robotyka i Automatyka, Elektrotechnika czy Mechanika.

Ilość zajęć na każdym z tych kierunków jest taka sama. Objętość materiału podobna. Skomplikowanie zapewne też – choć to zależy od tego co komu przychodzi łatwiej.

Jednak w każdym z wymienionych trzech przypadków będziecie głębiej wchodzić w daną tematykę. Przez to wzrasta ryzyko, że będziecie musieli odbębnić przedmioty tak szczegółowe, że nigdy więcej nie wrócicie do danego zagadnienia a zaliczenie na 3.0 po poprawce przywitacie z radością. I takich przedmiotów może być wiele.

Mechatronika jest z kolei kierunkiem szerszym… i to wcale nie powoduje, że rzadziej będziecie mieli niechęć do chodzenia na poszczególne zajęcia. Możliwe, że wręcz przeciwnie.

Jednak większość siatek zajęć na uczelniach w Polsce na kierunkach mechatronicznych uwzględnia skrajnie różne przedmioty – od programowania, przez sterowniki po mechanikę płynów czy wytrzymałość materiałów. 

Gdy już podejmiecie decyzje co do tego co interesuje Was najbardziej to możliwe, że pozostałe zajęcia staną się katorgą. Ale należy tu pamiętać ważną rzecz – znacząca większość tego czego się uczy na tego typu kierunku obejmuje komplementarną wiedzę niezbędne do budowy, analizy i utrzymania nowych rozwiązań technicznych – prawdopodobnie dziś jeszcze nie istniejących.

W początkach Nixal, wraz ze mną w firmie pracowało kilka innych osób, które skończyły kierunek mechatronika.

Wszyscy oni skończyli ten sam kierunek, większość nawet w ramach jednej grupy dziekańskiej. I z tej grupy, która chodziła równo na te same zajęcia, po dołączeniu do firmy mieliśmy:

1. Programistów – zarówno w językach nisko i wysokopoziomowych, którzy sami przebranżowili się na programowanie PLC czy też robotów przemysłowych
2. Automatyków– którzy potrafili zaprojektować prawie każdy system sterowania i bezpieczeństwa,
3. Konstruktorów – potrafiących wymyślać i składać funkcjonalne maszyny z tysięcy potencjalnie niepowiązanych części,
4. Projekt managerów – zajmujących się zarządzeniem projektami w obszarze budowy maszyn i automatyzacji.
5. Pracowników badawczo-rozwojowych – którymi w praktyce byli wszyscy wcześniej wymienieni pracując nad rozwiązaniami tak innowacyjnymi, że młodemu zespołowi jakim wtedy byliśmy przyznano wsparcie rzędu kilku mln PLN na prowadzenie badań. Zakończonych sukcesem.

Oczywiście, zdarzają się jednostki, które potrafiły sprawnie poruszać się po wszystkich wymienionych umiejętnościach – to jednak wybitne wyjątki i nie o to w tym chodzi.

Nie zawsze trzeba wszystko wiedzieć – i ja jestem tego najlepszym przykładem 🙂 Nie jestem i nigdy nie byłem programistom – ale rozumiem co taki człowiek do mnie mówi i na czym polega program z jakim się mierzy. Na co dzień zajmuje się biznesem ale moim konikiem jest konstrukcja i opracowywanie koncepcji nowych urządzeń – prawdopodobnie nie byłbym w stanie robić tego co dziś tak bardzo lubię, gdyby nie szeroka wiedza jaką zdobyłem w trakcie studiów.

Szeroka tematyka z jaką można zapoznać się na studiach mechatronicznych pozwala na swobodną komunikację między członkami zespołu. Każdy jest specjalistą w czymś innym ale wszyscy mogą ze sobą rozmawiać i uszczelniać swoje pomysły. Nikt nikomu nie wciśnie ciemnoty a możliwe nawet, że ludzie będą sobie wzajemnie pomagać.

Po mechatronice możecie programować AI, które będzie napędzać autonomiczne auta – nic czego się nauczycie Wam tego nie utrudni. A prawdopodobnie będziecie jednym z niewielu programistów, który będzie rozumiał zagadnienia związane z wytrzymałością, aerodynamiką czy układem zasilania.

Nic nie stoi na przeszkodzie aby po latach bycia coraz lepszym inżynierem w końcu przerzucić się na poziom menadżerski – w końcu jak nikt będziecie rozumieć większość tego co dzieje się w firmie.

Może nie NIC. W praktyce bowiem jest tak jak powiedziałem. Studia mają dawać jak najszerszą wiedzę. Z reguły to czego się nauczycie w warstwie praktycznej to dopiero początek. Wszystkiego później będziecie musieli nauczyć się sami. Ale warto najpierw spróbować jak najwięcej.

Czego zatem możecie dowiedzieć się i nauczyć studiując mechatronikę – czyli przedmioty i ich praktyczne zastosowanie:

1) Mechanika i wytrzymałość materiałów

Czyli o tym co ma jaką wytrzymałość i inne właściwości. Jakie materiały stosować do budowy maszyn i urządzeń. Ale też o tym jakie siły działają na konstrukcję i jak zrobić by konstrukcja to wytrzymała – bo tu naprawdę wiele jest możliwe.

2) Programowanie

Umiejętność programowania jest kluczowa w dzisiejszym świecie technologii. Studenci mechatroniki uczą się programować mikrokontrolery, sterowniki PLC, oraz korzystać z różnych języków programowania, takich jak C++, Python czy Java.

3) Projektowanie systemów mechatronicznych

Studenci zdobywają umiejętności projektowania zintegrowanych systemów, które wykorzystują mechanikę, elektronikę, informatykę oraz kontrolę procesów.

4) Automatyka i sterowanie (w tym też elektronika)

Zdobywanie wiedzy na temat teorii sterowania oraz praktyczne umiejętności w zakresie projektowania i implementacji algorytmów sterowania. Nauczycie się czym jest bramka logiczna i szereg innych kwestii – część wiedzy może wydawać się z początku archaiczna. Zdziwi Was jednak kiedy się Wam to przyda.

5) Robotyka

Poznanie podstaw robotyki, w tym kinematyki, dynamiki oraz programowania robotów przemysłowych i mobilnych. Czyli będzie nie tylko o tym jak programować robota ale też o tym jak go zbudować i zaprogramować – ale nie jak napisać program co rusza robotem. Tylko jak napisać wewnętrzny Windows robota.

6) Sztuczna inteligencja

Znajomość podstaw sztucznej inteligencji i jej zastosowań w mechatronice, np. uczenie maszynowe, sieci neuronowe, algorytmy genetyczne. Temat ultraprzyszłościowy – do tego chyba nikogo przekonywać nie trzeba.

7) Systemy wbudowane i Internet rzeczy

Zrozumienie projektowania i programowania systemów wbudowanych oraz zastosowań Internetu Rzeczy (IoT) w kontekście mechatroniki.

8) Praca z narzędziami projektowymi i symulacyjnymi

Umiejętność korzystania z narzędzi do projektowania, symulacji i analizy systemów mechatronicznych, takich jak CAD, MATLAB/Simulink, LabVIEW czy ROS (Robot Operating System).

I bardziej miękkie tematy czyli

9) Umiejętności interpersonalne

Praca w zespołach projektowych rozwija umiejętności komunikacji, współpracy, zarządzania czasem i liderowania.

10) Rozwiązywanie problemów

Mechatronika kładzie duży nacisk na umiejętność analizy, identyfikowania i rozwiązywania problemów technicznych.

I wiele wiele innych – ale to już znajdziecie w opisach kierunków na uczelniach, które wybierzecie.

Osobiście ukończyłem zarówno Zarządzanie i Inżynierię Produkcji jak i Mechatronikę. Oba kierunki mogę Wam gorąco polecić, choć ten drugi, także w tym wideo, polecam każdemu, kto chce mieć jak najwięcej wspólnego z techniką i lubi czasem sam się ubrudzić.

A tymczasem… nie przedłużam. Wiedza do matury sama się nie wchłonie.

Powodzenia.

Jeśli się Wam podobało to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie.

A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł Mechatronika. Powrót Maturanta. Co Po Maturze? | Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.

Dziś za to mam dla Was odcinek specjalny bowiem tak jak w poprzednim roku, tak i teraz, zdecydowałem się zrobić sobie wycieczkę do Hannoveru na największe branżowe targi związane z automatyzacją i robotyzacją czyli na Hannover Messe 2024.

I to nie wszystko… Nie wiedzieć czemu, ostatnio każdego roku, targi te nakładają się z targami o mocno zbliżonej tematyce czyli Warsaw Pack na których również można spotkać stanowiska integratorów i firm do nich bezpośrednio dostarczających np. Takich jak IGUS.

W zeszłym roku się to nie udało ale w tym roku doszło do rozdzielenia – Przemek z Julią pojechali na Warsaw Pack a wspólnie wybraliśmy się następnego dnia do Hannoveru. Dzięki temu, mamy dla Was relację z dwóch wydarzeń z jednego tygodnia, które łącznie dzieli jakieś 9-10h drogi. Było więc wyzwanie.

Z racji, że Hannover Messe są nieporównywalnie większe to przypomnę w dwóch słowach czym są te targi. Na początek znowu muszę przyznać, że odniosłem wrażenie, jakbym był dorosłym odwiedzającym ponownie przedszkole – wszystko wydało mi się mniejsze, mniej imponujące, z uboższą ofertą nowości.

Przejdźmy jednak do krótkiego przeglądu i kilku faktów:

1) Hannover Messe, według organizatorów, jest jednym z najważniejszych międzynarodowych targów przemysłowych na świecie. Odbywają się one w Hanowerze, w Niemczech, i przyciągają tysiące przedstawicieli z branży przemysłowej i technologicznej z całego świata, co mogę pełnoprawnie potwierdzić.

2) Targi te prezentują najnowsze rozwiązania i osiągnięcia w dziedzinach takich jak automatyka, robotyka, energetyka, przemysł 4.0, sztuczna inteligencja i wiele innych. Stanowią one doskonałą okazję dla przedsiębiorców, naukowców i inżynierów do nawiązywania kontaktów biznesowych i wymiany doświadczeń. Znaleźliśmy tam kilka interesujących nowości od producentów, którzy byli nam dotąd nieznani, co daje szansę na ciekawe projekty w przyszłości.

3) Historia targów sięga 1947 roku, kiedy to skupiały się głównie na maszynach rolniczych. Z czasem targi zaczęły koncentrować się na różnych dziedzinach przemysłu. Najciekawsze jest to, że właśnie tutaj w 2011 roku po raz pierwszy zaprezentowano szerokiej publiczności koncepcję „Industry 4.0”.

4) Hannover Messe to wydarzenie o takim znaczeniu, że co roku inauguruje je lub odwiedza kanclerz Niemiec, bez względu na to, kto pełni tę funkcję. My np mieliśmy jechać w poniedziałek ale zdecydowaliśmy się ostatecznie na środę gdyż w poniedziałek na targach był kanclerz Olaf Scholz i baliśmy się utknąć w korkach z kolumnami rządowymi.

5) W ostatnich latach targi te coraz częściej prezentują innowacje z zakresu e-mobilności, inteligentnych sieci energetycznych oraz sztucznej inteligencji i Internetu Rzeczy.

6) Wystawcy tacy jak Amazon, Siemens, Microsoft, SAP i inne czołowe firmy technologiczne i oprogramowania dla przemysłu mają tam swoje stoiska.

Po Covidowej przerwie targi wróciły do formy stacjonarnej w roku 2022

Co więc najciekawszego zobaczyłem, lub nie zobaczyłem, na targach Hannover Messe w 2024 roku? Oto subiektywna lista 10 ciekawy spostrzeżeń po tegorocznych targach:

Siemens – czyli jak zawsze na bogato.

W zeszłym roku Siemens miał stanowisko zajmujące większą część jednej z hali a w tym roku jakby było tego trochę mniej. Ale może to tylko mi się wydawało. Na duży plus należy zaliczyć prezentację jaką Siemens robił na swoim stanowisku z użyciem wielkich ekranów przenoszonych przez roboty. Poza niezaprzeczalnie widowiskowym aspektem wizualnym sama prezentacja bardzo fajnie tłumaczyła to czym dziś zajmuje się Siemens i gdzie widzi się w przyszłości. Upraszczając to można by rzecz, że Siemens widzi się jako partnera w sterowaniu, zarządzaniu i podejmowaniu decyzji w biznesowych procesach w przemyśle. Aby te rolę partnera pełnić Siemens nieprzerwanie uszczelnia swoją ofertę. Poza od dekad znanymi sterownikami i oprogramowanie typu SCADA i podobnymi oferta uzupełniania jest sukcesywnie choćby o sterowniki on-line, rozwiązania dla cyberbezpieczeństwa, wózki AGV i AMR czy sztuczną inteligencję do podejmowania decyzji w procesach przemysłowych. Ciekawy pomysłem wydaje się ecommerce Siemensa reklamowany na targach, który podobno co do zasady ma pomagać dobierać i zamawiać rozwiązania i jednocześnie uwzględniać kwestie związane z integracją z innymi producentami rozwiązań. Ciekawy pomysł – zobaczymy co z tego będzie. W tej dużej ilości nowości widzę też jednak trochę konserwatyzmu – tylko bowiem na stanowisku Siemensa widziałem robota Staubli czy integracje z robotem ABB. Czyli aplikacje i integracje, które Siemens uskutecznia już i pokazuje na targach od lat.

SEW – tak jak samo jak w przypadku Siemensa na stanowisko SEW zwracałem uwagę również w zeszłym roku.

Dziś jednak z nieco innych powodów. Stanowisko stało w tym samym miejscu, miało chyba identyczny kształt ALE… Rozwiązanie dla ecommerce, którym zachwycałem się w zeszłym roku wydaje się, że miało w tym roku zachwycać trochę mniej. Na pewno nie stanowiło ono głównej atrakcji tego stanowiska bo jego funkcjonalność została wręcz ograniczona w stosunku do zeszłego roku. Natomiast do stanowiska dołożono kilka rzeczy. Było tu więcej wózków AGV brandowanych marką SEW. Nie tylko więcej ale też innych – o innych kształtach i udźwigach. Widać rozwój oferty SEW na tym polu. Był też 6-osiowy robot przemysłowy napędzany napędami firmy SEW. Autorem robota wydawał się być integrator blisko współpracujący z SEW – zobaczymy co z tego wyjdzie. Największą ciekawostką na stanowisku SEW był dla mnie jednak manipulator przeznaczonych do paletyzacji. Na bazie filmów, które możecie zobaczyć może zrozumiecie dlaczego jest ona dla mnie taką ciekawostką. Zastanawiam się bowiem nad jego wyższością nad zwykłą zrobotyzowaną paletyzacją. Konstrukcja jest mega masywna – waży spokojnie kilka ton. Całość jest mocno mechaniczna – czyli ma dużo elementów, które mogą się zepsuć. Choć oś pionowa prowadzona jest na paskach zębatych co trochę ogranicza potencjalną nośność i bezpieczeństwo w przypadku awarii to definitywnie nośność może tu być dużo wyższa niż w przypadku robota przemysłowego. Ale z drugiej strony – paleta też ma określoną nośność. Więc nie da się tej wartości podnosić bez końca. Samo rozwiązanie jest, z inżynierskiego punktu widzenia, fajne i miło się je ogląda. Czy jednak paletyzacja jest miejscem gdzie taki manipulator sprawdzi się najlepiej – czy to pod kątem dopasowania funkcjonalności, bezpieczeństwa czy czasu zwrotu… nie wiem. Trochę wątpię. Ale i tak fajne 🙂

Roboty humanoidalne – na całych targach spotkaliśmy chyba z 5 różnego rodzaju dogobotów.

Żaden z nich poza stepowaniem czy zwykłym spacerowaniem niestety nie robił nic co możnaby uznać za przemysłowe zastosowanie tego rozwiązania. Trafiliśmy też na dwa roboty humanoidalne. Jeden z nich, który reklamował się swoimi ponad 70-stopniami swobody wisiał na statywie i ledwo się poruszał raz na kilka minut. Drugi, którego możecie zobaczyć na nagraniach chodził po hali. Jak się później okazało – był w tym procesie sterowany z joysticka przez operatora. Niemniej, całość była dość crepy i nie przypadła mi do gustu. Sam robot wyglądał bowiem dość strasznie – nawet dla mnie. Po prostu – widać, że to nie człowiek i na myśl od razu przychodzi mi skynet. Po drugie- operator „znęcał” się nad robotem. Szturchał go i popychał. Rozumiem, że celem było udowodnienie faktu iż robot potrafi zachować równowagę mimo tego typu przeciwności ale jednak… Urządzenie przypomina człowieka a drugi człowiek się nad nim znęca – średnio to wygląda. I wisienka na torcie – operator koniec zaprowadził robota pod hak by go na nim powiesić. Dzięki temu co zobaczył lepiej rozumiem obawy Elona Muska i zespołu Optimus dotyczące społecznego odbioru tej technologii. Może budzić to zrozumiały opór. A co do samych robotów – mimo, że widać je ostatnie na co drugim filmiku branżowym i mówi się powszechnie, że ta rewolucja jest tuż tuż… te targi tego definitywnie nie potwierdzają.

Duża ilość prelekcji, które odbywały się w różnych miejscach całej konferencji.

To z jednej strony fajna sprawa bo tematy kilku z tych prelekcji czy trwających w trakcie targów debat wydawały się być całkiem ciekawe. Niestety uważam, że sposób zorganizowania tego jest daleki od optimum co przekłada się na efekt jaki widzieliśmy – na każdej prelekcji było ledwie kilku/kilkunastu słuchających. Gdyby zapewnić temu odpowiednią oprawę i miejsce zapewne łatwiej byłoby zebrać odpowiednia ilość chętnych, którzy by tych wystąpień wysłuchali. Zobaczymy czy organizatorzy poprawią na przyszłość.

Stanowisko R&D Kuki

Na targach nie było stanowisk indywidualnych topowych producentów robotów o czym jeszcze za chwilę powiem ale KUKA zdecydowała się na zaprezentowanie wyników kilku prac badawczo-rozwojowych, które powstały z użyciem jej robotów lub kobotów. Dzięki temu obejrzeć można było aplikacje w której robot zwija makaroniki czy jakąś inną formę pieroga oraz bierze udział w procesie tkalniczym. Każda z tych aplikacji była typowym r&D na wczesnym stadium – czyli z przemysłowego punktu widzenia, na tym etapie rozwoju, nie nadaje się do niczego. Bo cykl jest długi, niedokładny i niepowtarzalny. Płynie z tego jednak inny wniosek i zakładam, że to właśnie było celem nadrzędnym pokazania tych aplikacji. Robotyka wchodzi bowiem do coraz to nowych branż, które z robotami i automatyzacja mogą się w ogóle nie kojarzyć. I nawet jeśli nie wydarzy się tu rewolucja za rok czy dwa to ona zapewne w końcu, i to wcale nie długo, nadejdzie. Warto się na nią przygotować, już o niej myśleć ale też poszukiwać innych, totalnie nieoczywistych branż w których automatyzacja może przynieść długofalowe korzyści,

Air Skin

na targach swoje stanowisko, małe bo małe ale jednak, miało to właśnie rozwiazanie. AirSkin to pewnego rodzaju skóra stanowiąca formę nakładki na robota przemysłowego, która, co do zasady, przemienia każdego robota przemysłowego w robota kolaboracyjnego. Dodatkowo robot wygląda dzięki temu jak skrzyżowanie piankowego ludzki w pogromców duchów ze skórzaną sofą. Rozwiązanie bardzo ciekawe choć jednak zastanawia mnie jego długofalowa użyteczność. Każdy airskin jest bowiem dopasowany idealnie do danego modelu robota – nie jest to więc rozwiązanie uniwersalne a musi występować w mnogości wariantów kształtu. Nie poznałem ceny tego rozwiązania ale można śmiało założyć, że to nie są tanie rzeczy i dołażą pewnie spokojnie 50% do ceny robota o ile nie więcej. Pominę w ogóle, na ten moment kwestie związane z bezpieczeństwem i przepisami – przyjmijmy, że są one w jakiś sposób zaopiekowane. Moim zdaniem jedynym sposobem aby to rozwiązanie przyjęło się długoterminowo jest zaadaptowanie go przez jednego lub kilku producentów robotów. Można bowiem śmiało założyć, że wykonanie tego typu modyfikacji na etapie produkcji robota jest dużo prostsze i tańsze. Ale zobaczymy co przyniesie przyszłość,

Turin robotics

czyli jakbym już gdzieś widział to logo i kolorystykę. I mówiąc tu o tym nie chodzi mi tu jedynie o to, że ta jedna firma stylizuje się na Fanuca. Tego typu podobieństw na targach było mnóstwo. Coraz więcej rozwiązań, najczęściej pochodzących z chin, w jakiś sposób stylizuje się na producentów europejskich i światowych. Nie jestem idealistą, zdaje sobie sprawę, że w dalszym ciagu duża część światowej produkcji odbywa się chinach i cwany chiński producent w każdej chwili może zacząć produkować to samo ze swoim logiem – czy to legalne to już inna sprawa. Miałem jednak nadzieję, że ten trend już zaniknął kilka lat temu. Tu jednak zaobserwowałem jego powrót. I to dość niebezpieczne zjawisko, które połączyć można od razu z kolejną kwestią. Mianowicie

Chińskie firmy i ich mnogość.

Najczęściej najbardziej kolorowe stanowiska były tymi zbudowanymi przez europejskie firmy. Myślę jednak, że nie pomylę się jeśli powiem, że połowa (albo nawet więcej) wszystkich wystawców to chińskie firmy. Domyślam się, że taka skala możliwości wystawienniczych musi być w jakiś sposób napędzana przez dotację od chińskiego rządu. Zastanawiam się jednak jak to wszystko się ma do skracania łańcuchów dostaw. Czy jest to efekt rozpaczliwej próby wkupienia się chińskich producentów w europejskie łaski czy dowód na jedynie iluzoryczny trend przenoszenia produkcji do europy. Myślę, że najbliższe rok, dwa, trzy, pokażą nam, który kierunek działań będzie tym dominującym. Zobaczymy.

AGV – wózki AGV czy AMR

nie wchodząc tu już w różnice i definicje, mam wrażanie, że oferują już wszyscy producenci. Wszyscy mają AGV, mam i ja… Tak mogłyby powiedzieć już teraz takie firmy jak Siemens, Igus, Beckhof i wiele innych. Widać ewidentnie, że jesteśmy na etapie rozrastania się rynku, który za kilka lat zacznie się zapewne konsolidować,

Brak producentów robotów

czyli to co zaznaczyłem już wcześniej. Gdy byłem na targach po raz pierwszy, jakieś 6 lat temu, najwiecej frajdy miałem właśnie z oglądania stanowisk głównych producentów. Choć wymieniając tu stanowiska Fanuca z robotem o udźwigu pozwalającym na przenoszenie całej karoserii. Od kilku lat roboty poszczególnych producentów występują tylko na stanowiskach integratorów lub innych firm z nimi współpracujących. Rozumiem, że co roku na rynku robotów nie dokonuje się rewolucja. Ale uważam, że Hannover Messe jest świetnym miejscem by Ci topowi producenci jednak zaprezentowali swoją ofertę i nowości w całości. Z czasem bowiem, w takim przekazie z drugiej ręki, gdy nie można porozmawiać bezpośrednio z przedstawicielem producenta narasta trochę mitów i przekłamań co do funkcjonalności czy możliwości. Warto byłoby to wszystko raz w roku zobaczyć na żywo i móc przegadać. Liczę mocno, że ten trend się w końcu odmieni.

I ostatnie 3 ciekawostki to:

Polski akcent – na targach można było odwiedzić stanowisko DBR77 i Multiprojekt. Te firmy zauważyłem. Jeśli kogoś pominąłem to proszę o zwrócenie mi uwagi. Tym firmom pozostaje jedynie pogratulować uczestnictwa w tak dużej imprezie branżowej i życzyć samych targowych sukcesów.

Kompleksowość ofert – dziś wszyscy chcą w ofercie mieć wszystko. Przykładem może być choćby SEW ze swoimi wózkami, robotami i manipulatorem uzupełniającym podstawową ofertę napędową. Ale też Beckhoff – tu można było zobaczyć ciekawą koncepcję robota „zrób to sam” do samodzielnego montażu i dobrania wymaganej ilości osi. Ciekawe – zobaczymy jak się to wszystko przyjmie

Zrobotyzowane stanowisko składania szaf od Rittal – o pomyśle na robotyzację i automatyzację tego zagadnienia mówi się od kilku lat ale jakby ewidentnie rozwiązań jest coraz mniej. Rittal pokazał małe stanowisko, w którym robot próbował coś składać. Tempo było raczej powolne a samo stanowisko na tyle niewielkie, że mogło sugerować porzucenie tego tematu przez Rittal w najbliższej przyszłości. Jest to dla mnie o tyle ciekawe, że sami opracowaliśmy kilka lat temu (dokładnie w roku 2018) koncepcję automatyzacji tego procesu. Projektu tego ostatecznie nigdy nie zaczęliśmy ale widać, że rynek w dalszym ciągu poszukuje rozwiązania i jakieś prace r&D na świecie trwają. Zostawiam Wam więc tutaj wideo do wizualizacji naszej koncepcji – może Was to zaciekawi lub zainspiruje.

A tymczasem to tyle….

To był intensywny wyjazd i odcinek nagrany jest trochę na wariata byle tylko dostarczyć Wam go jak najszybciej. Mam nadzieję, że się jednak Wam spodoba i sami ocenicie czy warto pojechać na te targi w przyszłym roku. Pamiętajcie też, że ja na te targi patrzę okiem integratora i szefa firmy na co dzień zajmującej się robotyzacją przemysłu. Jeśli zawodowo zajmujecie się czymś innym, inne rzeczy mogą zwrócić Waszą uwagę. I tego Wam życzę.

Jeśli się Wam podobało to wiecie co zrobić. Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie mój kanał na YT, Spotify czy apple podcasts – gdzie Wam wygodnie i gdzie aktualnie tego słuchacie. A tymczasem, życzę Wam spokojnego dnia i do usłyszenia za tydzień.

Cześć.

Artykuł Czy ROBOTY są już WSZĘDZIE? Największe Targi Przemysłowe Hannover Messe| Automatyzacja w Produkcji pochodzi z serwisu NIXAL.